Concertweekend Schiermonnikoog eert Joke Folmer en alle vrouwen die verzet plegen
SCHIERMONNIKOOG – In het kader van 80 jaar vrijheid wordt op Schiermonnikoog een bijzonder concertweekend gehouden. Moedige Vrouwen is een muzikale compositie gebaseerd op het leven van verzetsvrouw en ereburger Joke Folmer.
Folmer hielp tijdens de oorlog honderden geallieerde piloten te ontsnappen en heeft gevangen gezeten. De liedjes die zij en andere vrouwen daar zongen, vormen de basis van het werk. Volgens producent Jan Kees Schelvis stond Folmer zelf achter het idee van een muzikale uitvoering. Maar dan moest het niet alleen over haar gaan, maar over alle vrouwen die in de oorlog verzet pleegden.
“Het is een ode aan Joke, maar ook een muzikaal monument voor alle moedige vrouwen die in oorlogstijd overleven en een strijd aangaan”, vertelt Schelvis tijdens de repetities in cultureel centrum Parnassos in Utrecht.
Daar oefent een ensemble van fluit, viool, piano, bariton en sopraan. Het boekje met maar liefst 180 liederen vormt de basis voor het concert. De liedjes werden gezongen in de tijd dat de vrouwen in de gevangenis zaten. Ze gaven hun de moed om vol te houden.
Schelvis heeft Folmer persoonlijk gekend in de tijd dat hij op Schiermonnikoog woonde. Hij was daar dirigent van de fanfare en Folmer was voorzitter van het 4 mei-comité.
Bij het vieren van 75 jaar bevrijding heeft Schelvis Folmer geïnterviewd. Ze vertelde dat ze in het verzet zat en geallieerde piloten in veiligheid had gebracht. Ook vertelde ze dat ze ter dood was veroordeeld en gevangen had gezeten. Samen met andere vrouwen is ze toen begonnen met zingen.
180 liedjes
“Joke liet mij toen een notitieboekje zien en dat had ze na de oorlog volgeschreven mei de liedjes die ze gezongen hadden.” Maar liefst 180 liedjes stonden erin. Die maakten het leven van de vrouwen in de cel, wachtend op de dood, een beetje draaglijker.
“Ik was verbaasd en overrompeld door het verhaal en ik heb tegen haar gezegd: ik zou daar iets mee willen doen en dat vond ze een goed idee.”
Joke Folmer
Joke bracht op haar zeventiende huiswerk bij haar ondergedoken Joodse vriendin Rosette Bannet. Nadat het gezin was opgepakt, begon ze voedselbonnen en munitie te brengen en bracht ze honderden mensen, vooral piloten, in veiligheid.
Ze wist lange tijd uit handen van de nazi’s te blijven, maar werd in 1944 gearresteerd en ter dood veroordeeld. Toch ontsnapte ze aan de doodstraf en belandde ze met andere gevangenen in Duitsland. Nadat de Russen de gevangenis bij Dresden hadden bevrijd, bereikte ze na een lange voettocht een Amerikaans kamp en keerde ze verzwakt terug in het bevrijde Nederland, 22 jaar oud.
Joke Folmer ontving hoge internationale onderscheidingen voor haar verzetswerk. Op Schiermonnikoog richtte ze het 4 mei-comité op en organiseerde ze reünies voor geallieerde vliegers en hun families. Ook stimuleerde ze het leggen van struikelstenen voor Joodse eilandbewoners, onder anderen voor haar vermoorde vriendin Rosette Bannet.
Jean van Vugt heeft de muziek gemaakt. De is tot stand gekomen door de tekst, legt hij uit, terwijl hij achter de piano zit. “Van daaruit zoek je je eigen gevoel en beleving. En dat is niet zo moeilijk, want ik heb er veel van mee gekregen, omdat mijn ouders twintigers waren in de oorlog.” Melodieën heeft Van Vugt meestal zelf uitgevonden. “Ik heb een paar liedjes die ze zongen en het Wilhelmus toegevoegd, voor de rest was het mijn eigen werk.”
Het vijftal maakt niet alleen muziek, maar speelt ook scènes. Daardoor komen er ook nazi-achtige elementen in het stuk voor. “Ich gebe eine Scheiss auf die verdammte Regeln!”, brult een van de acteurs door de oefenruimte.
Rosa Schogt is verantwoordelijk voor de tekst. De meeste liedjes, bijvoorbeeld Amerikaanse en Franse, kende ze niet. Voor de tekst van het stuk putte ze vooral uit een boek van Henriette Roosenburg, een koerierster in de oorlog en eveneens journaliste. Schogt is onder de indruk van het feit dat muziek en zingen zo belangrijk waren voor de vrouwen.
“Dat je door kunst en door zingen mens kan blijven of je menselijkheid niet verliest, dat vond ik zo raken en zo kloppen. Daar kon ik meteen wat mee.” Schelvis denkt dat het stuk zeker de moeite waard is om naartoe te gaan.
“In deze spannende tijd met oorlogen om ons heen en heel veel verdriet en leed is het een mooi moment voor de kerst om te reflecteren en na te denken.” Komend weekend zijn er op Schier twee uitvoeringen van Moedige Vrouwen. Daarnaast zijn er andere activiteiten, zoals een wandeling, een inleiding met film en een speciaal diner. Hiermee wordt het 80e bevrijdingsjaar afgesloten.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.