De steenfabriek van Eastrum: industrieel erfgoed met een nieuwe toekomst
NES – Tijdens de Open Monumentendagen stond niet alleen het gebouwde erfgoed van Noordoost-Fryslân centraal. Ook bijzondere landschappen en de geschiedenis van voormalige bedrijvigheid kregen aandacht. In de theaterkerk in Nes kwamen belangstellenden bijeen voor een lezing van architect Siebe van Seijen over de voormalige steenfabriek in Eastrum. De belangstelling was groot: de zaal zat volledig vol.
Na een korte inleiding van de heer Breeuwsma nam Van Seijen zijn publiek mee terug naar de geschiedenis van de steenfabriek. Het verhaal begint met de verhuizing van de fabriek uit Dokkum naar Eastrum, waar een nieuwe steenfabriek werd gebouwd met een zogenoemde ringoven. Deze oven was gebaseerd op een uitvinding van de heer Hoffmann, die het systeem verder verbeterde. Daardoor kon het stookproces beter worden gecontroleerd.
De ligging van de nieuwe fabriek aan het water was niet toevallig. Die locatie bood belangrijke voordelen voor de productie. De benodigde klei kon rechtstreeks uit de omgeving worden aangevoerd, terwijl de brandstof, turf, afkomstig was uit de nabijgelegen Fryske Wâlden. De fabriek bleef jarenlang in bedrijf. Zelfs in 1950 werd nog geïnvesteerd in een nieuwe droogoven voor de zogenoemde groenlingen, de ongebakken stenen. Toch kwam uiteindelijk een einde aan de productie. Rond 1968 werd de fabriek verkocht.
Na de verkoop ging een deel van het oorspronkelijke karakter van het complex verloren. De toenmalige eigenaar verkocht een groot deel van het interieur en verschillende bijgebouwen, waarin veel ijzer was verwerkt, als oud ijzer. Ook de karakteristieke schoorsteen is inmiddels gedeeltelijk afgetopt. Dat gebeurde vanwege het gevaar dat de scheefstand schade zou veroorzaken.
Toch is de geschiedenis van de steenfabriek niet verdwenen. Delen van het complex hebben inmiddels de status van rijksmonument gekregen. Bovendien zijn er plannen om het terrein een nieuwe toekomst te geven. Zo wordt gedacht aan een werelderfgoedcentrum, gecombineerd met woningbouw op een deel van het terrein. Daarvoor zijn echter nog wel stappen nodig. De gemeente en de provincie moeten nog instemmen met een wijziging van het bestemmingsplan.
De voormalige steenfabriek staat daarmee op een kruispunt van verleden en toekomst. Wat ooit een plek was waar klei, turf en vakmanschap samenkwamen, kan uitgroeien tot een nieuwe plek waar het verhaal van dit bijzondere stukje Friese industriële geschiedenis opnieuw zichtbaar wordt.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
