Drijvend zonnepark Skûlenboarch in opbouw, maar rechtszaak in aantocht
SKÛLENBOARCH – Nabij de zandwinplas bij Skûlenboarch werkt men al een paar weken aan wat het grootste drijvende zonnepark van Nederland moet worden. Toch hangt er een schaduw boven de aanleg. Terwijl de bouw in hoog tempo doorgaat, lopen er meerdere juridische procedures en is er onduidelijkheid over ecologische onderzoeken die aan het project ten grondslag liggen.
Het zonnepark: een samenwerking van energiecoöperatie Enerzjyk Skûlenboarch, de gemeente Tytsjerksteradiel en het Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE) – moet circa 46 megawatt aan duurzame stroom gaan leveren. Tytsjerksteradiel is voor 70 procent eigenaar en investeert 6,9 miljoen euro.
Reacties van de Provinsje Fryslân, Wetterskip Fryslân en gemeente Tytsjerksteradiel zijn te lezen in dit artikel.
Vergunningen centraal in discussie
Centraal in het conflict staat de watervergunning van Wetterskip Fryslân. Volgens het waterschap is de vergunning die op 19 december 2023 werd afgegeven nog altijd geldig. Die vergunning had één belangrijke voorwaarde: binnen achttien maanden moest daadwerkelijk worden begonnen met de werkzaamheden.
Tegenstanders stellen dat dit niet is gebeurd en dat de vergunning daardoor automatisch is vervallen op 19 juni 2025. Het enige fysieke werk dat vóór die datum plaatsvond was een geotechnisch bodemonderzoek. Daarbij wordt met een sondeerapparaat – een metalen pen die in de bodem gedrukt wordt – gemeten hoe stevig de ondergrond is. Volgens tegenstanders kan zo’n meting niet worden gezien als “start van de werkzaamheden”, omdat het om “puur voorbereidend” onderzoek zou gaan.
Het Wetterskip ziet dat anders en beschouwt de sonderingen als een vorm van grondroering: het doorboren of verstoren van de bodem. Volgens het Wetterskip valt dat onder de vergunning en is daardoor op tijd begonnen met het project. Volgens jurist Philippi-Gho en omwonenden is dat moeilijk te rijmen, omdat grondonderzoek normaal gesproken niet hetzelfde is als het aanbrengen van onderdelen van een installatie of feitelijke bouwactiviteiten.
Tekst loopt door onder de foto
Nieuwe vergunning?
Omdat het Wetterskip in december 2025 toch een nieuwe vergunning verleende, maar later aangaf dat het een brief betrof die bevestigde dat de oude vergunning nog geldig was, lopen er inmiddels zowel bezwaar- als beroepsprocedures. De voorzieningenrechter behandelt een spoedverzoek om de werkzaamheden stil te leggen, totdat duidelijk is welke vergunning geldig is. Een datum voor uitspraak is nog niet bekend, de bouw van het zonnepark op de kant is inmiddels begonnen. De betrokken jurist heeft daarom gevraagd de zaak met spoed te behandelen.
Daarnaast is ook de grootte van het park nog een vraagteken. In de omgevingsvergunning die de gemeente in 2021 onherroepelijk heeft vastgesteld, staat een drijvend zonnepark toe van maximaal 24,5 hectare (50% van de plas), maar recente communicatie van uitvoerder ELIX spreekt over 35 tot 40 hectare, wat aanzienlijk groter is dan de vergunde omvang. Duidelijkheid lijkt er nog niet te zijn, wat wel en niet is toegestaan qua omvang.
Bezorgde omwonenden
Ondertussen groeit de onrust onder een aantal omwonenden. Zij wijzen op de toegenomen natuurwaarde van de plas: de komst van de zeearend, de aanwezigheid van otters en verschillende vleermuissoorten. Ook bestaan er zorgen over de waterkwaliteit, de grote diepte van de plas en de gevolgen voor recreatie en hengelsport.
Daarnaast zeggen een aantal omwonenden gebrekkige communicatie te ervaren rond het project. Vooral bewoners van de Skûlenboargerwei zeggen niet te zijn uitgenodigd voor eerdere informatieavonden, wat het vertrouwen in de initiatiefnemers verder heeft aangetast.
Heeft u tips, of opmerkingen over deze kwestie? Laat het weten aan onze redactie: WhatsApp – 0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl
Twee tegenstrijdige ecologische beoordelingen
Naast de vergunningen speelt er een tweede discussie: de ecologische onderbouwing van het project. Op 26 januari 2026 verscheen een officiële natuurtoets, uitgevoerd door BügelHajema. In dat rapport staat dat de ecologische situatie sinds 2020 aanzienlijk is veranderd. De zandwinplas blijkt inmiddels leefgebied te zijn geworden voor meerdere strikt beschermde soorten. Volgens de natuurtoets is aanvullend onderzoek nodig naar onder meer zeearend, meervleermuis, watervleermuis, rosse vleermuis, otter en ijsvogel. Ook moet worden doorgerekend of de aanleg stikstofdepositie veroorzaakt op nabijgelegen Natura 2000‑gebieden.
Het rapport concludeert dat zonder deze aanvullende onderzoeken niet vaststaat of het project juridisch en ecologisch uitvoerbaar is.
Waar de natuurtoets van BügelHajema dus brede ecologische vragen stelt, keek een tweede rapport uitsluitend naar één soort: de zeearend. Dat rapport, gemaakt door Eelerwoude, werd op 4 maart 2026 aan de gemeenteraad gestuurd.
Notitie Eelerwoude: beperkte impact op zeearend
De notitie van Eelerwoude is een bureaustudie, uitgevoerd zonder breed veldbezoek. De onderzoekers richten zich alleen op de zeearend en concluderen dat het zonnepark weliswaar foerageergebied wegneemt, maar dat dit volgens hen “beperkt en lokaal” is. Er is volgens de notitie in de regio voldoende ander foerageergebied aanwezig, zoals de Burgumer Mar en De Leien. Daarom zouden er geen aanvullende vergunningen of maatregelen nodig zijn.
Deze conclusie wringt met het onderzoek van BügelHajema uit januari, dat juist stelt dat het gebruik van de plas door zeearenden eerst uitgebreid moet worden onderzocht.
Intensief gebruik door zeearenden
GPS‑gegevens van de Werkgroep Zeearend laten zien dat een gezenderd broedpaar de zandwinplas in 2024 en 2025 heel regelmatig bezoekt. De vogels rusten er en jagen er op vis. BügelHajema noemt de plas daarom mogelijk “essentieel foerageergebied”, wat volgens de Omgevingswet verplicht nader onderzocht moet worden.
In de notitie van Eelerwoude wordt deze informatie niet expliciet betrokken, voor zover uit dit document blijkt. Dat roept bij omwonenden de vraag op of de beoordeling überhaupt wel compleet is.
Tekst loopt door onder de foto
Werkzaamheden gaan door
Hoewel er meerdere handhavingsverzoeken zijn ingediend en juridische procedures lopen, gaan de werkzaamheden langs de plas op dit moment door. Dat maakt de situatie extra gevoelig. De voorzieningenrechter moet bepalen of dat terecht is, of dat de bouw moet worden stilgelegd totdat er duidelijkheid is over vergunningen, bescherming van soorten en stikstof.
Het is nog niet bekend wanneer de zitting is en wanneer de rechter uitspraak doet.
Toekomst
Het zonnepark moet in september 2026 in gebruik worden genomen. Of die planning haalbaar is, hangt in hoge mate af van de juridische procedures die nu lopen. De uitkomst daarvan bepaalt of het drijvend zonnepark Skûlenboarch zonder wijzigingen kan worden afgebouwd of dat er eerst nieuwe vergunningen, onderzoeken of maatregelen nodig zijn.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
