Eerbetoon aan bemanning neergestorte Wellington HE346 bij Holwert
DOKKUM – In het stadhuis van Dokkum heeft burgemeester Johannes Kramer woensdag het eerste exemplaar overhandigd van een bijzonder aandenken: een kunstwerkje vervaardigd uit metaal van het vliegtuigwrak van de Vickers Wellington, met registratienummer HE346, dat in 1943 neerstortte bij Holwert. Het eerste stuk werd overhandigd aan Jan Vermeer van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Hij is tevens voorzitter van het Nationaal Programma berging vliegtuigwrakken, het programma dat de berging van het toestel mogelijk maakte.
De kunstwerkjes zijn ontworpen en vervaardigd door kunstenaar Hans Jouta uit Ferwert. Hij maakte een kleine oplage van handgemaakte objecten, vervaardigd uit delen van het geborgen vliegtuigwrak. Het symboliseert onze vrijheid, waar de inzittenden uit 1943 het ultieme offer voor gaven. Het kunstwerk is klein van stuk, maar groot in betekenis. Nabestaanden van de omgekomen bemanningsleden ontvangen een exemplaar, evenals een selecte groep mensen die nauw betrokken was bij de berging. “Om dêrmei ek ús tankberens sjen te litten foar it grutte offer dat brocht waard”, aldus burgemeester Johannes Kramer.
Het aandenken is dus geen massaproduct, maar een zorgvuldig gemaakte herinnering. “Wy woene de neibesteanden graach wat meijaan, sadat se it ek fysyk ôfslute kinne”, zegt Harry Feenstra die nauw betrokken was bij de berging van het vliegtuig. Jan Vermeer vult aan: “Een mooiere herdenking is denk ik niet mogelijk.”
Tekst loopt door onder de video:
De fatale vlucht
De Wellington HE346 was in de nacht van 25 juni 1943 opgestegen vanaf de Engelse luchtmachtbasis Kirmington in Lincolnshire. Het doel van de missie was het bombarderen van de Duitse oorlogsindustrie in Gelsenkirchen. Na de succesvolle uitvoering van hun opdracht keerden de mannen huiswaarts, maar het toestel werd al snel opgemerkt door Duitse radars. Een Duits gevechtsvliegtuig werd op hen afgestuurd en schoot de Wellington neer. De volgende ochtend restte er slechts een groot gat in de zeedijk gevuld met water, enkele wrakstukken en verder niets. De kracht waarmee het vliegtuig in de grond was geboord, maakte berging destijds onmogelijk.
Een vliegtuig uit een dijk
De berging van het toestel, een Vickers Wellington met registratienummer HE346, vond plaats in de zomer van 2024. De operatie in Holwert was onderdeel van het Nationaal Programma berging vliegtuigwrakken, een overheidsinitiatief dat tot 2030 loopt. Het programma werd gestart om in Nederland neergestorte toestellen uit de Tweede Wereldoorlog (mét nog bemanningsleden aan boord) te bergen. Voor de berging is door het Rijk een budget van 15 miljoen euro beschikbaar gesteld. Gemeenten waar zich wrakken bevinden, kunnen samen met het ministerie een bergingsaanvraag indienen.
De berging bleek een technisch huzarenstukje. Over een lengte van honderd meter werd de zeedijk opengebroken en een tijdelijke waterkering aangelegd. Nooit eerder werd in Nederland een vliegtuig uit een zeedijk gehaald. In het wrak werden nog stoffelijke resten aangetroffen van bemanningsleden, die vervolgens met militaire eer zijn herbegraven.
Bemanning van vele nationaliteiten
De bemanning van de Wellington HE346 bestond uit vijf jonge mannen uit verschillende delen van het Gemenebest. Piloot Warrant Officer Charles Alfred Mattress (25) kwam uit Ballina, New South Wales, Australië, en diende bij de Royal Australian Airforce (RAAF) samen met zijn tweelingbroer Fred en jongere broer Ronald, een primeur voor de luchtmacht. Boordschutter Sergeant Thomas Ball (21) was afkomstig uit Prestwich bij Manchester en had voor de oorlog als brandweerman gewerkt. Radiotelegrafist en boordschutter Sergeant Norman Ronald Parry (21) groeide op in Greenwich, Londen, en had zijn training in Blackpool en Schotland voltooid.
De bommenrichter, Sergeant John Pieter Priestly (22), werd geboren in Cardiff maar groeide op in Loughborough, ten noorden van Leicester. Na zijn huwelijk in 1942 vertrok hij naar Zuid-Afrika voor zijn opleiding. Ten slotte was er Navigator Sergeant Alfred Mortimer (31) uit de mijnstreek ten westen van Yorkshire, die zijn vliegtraining in Canada had gekregen.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
