Friese primeur: 25 Dokkumer woningen ‘doen de deuren open’ in boek Achter de Gevels
DOKKUM – Wat is er te vinden achter de gevels van de historische binnenstad van Dokkum? Die vraag staat centraal in het nieuwe boek Achter de Gevels, dat op zaterdag 10 oktober wordt gepresenteerd. Het rijk geïllustreerde boek biedt een uniek overzicht van de ontwikkeling van Dokkumer interieurs tussen 1550 en 1910. Volgens de initiatiefnemers is het de eerste keer dat voor een Friese stad een zo’n blik achter de gevels verschijnt.
Het boek is een initiatief van Stichting Historia Doccumensis en kwam voort uit een interieurinventarisatie die in 2022 werd uitgevoerd door Stichting Interieurs in Fryslân. Daarbij werden ongeveer 25 panden in Dokkum onderzocht op historische elementen die vaak aan het oog van voorbijgangers onttrokken blijven.
Verborgen schatten achter de gevels
Volgens voorzitter Nico Douma van Stichting Historia Doccumensis zit er achter veel gevels een verrassende wereld. Tijdens het onderzoek werd onder meer gekeken naar oude stucplafonds, schouwen, paneeldeuren, glas-in-loodramen en andere karakteristieke onderdelen van woningen.
Douma woont zelf in een van de onderzochte panden aan de Vleesmarkt in de binnenstad. In zijn woning zijn nog diverse historische elementen aanwezig, zoals geëtst glas, een oude hal en een beschilderd plafond. “Mensen zien de gevel van de buitenkant, maar weten vaak niet wat er achter de voordeur verborgen zit”, vertelt hij. “Juist die interieurs vertellen het verhaal van hoe mensen hier woonden en leefden.”
Vastleggen wat er nog is
In het huis waar Douma nu al jaren woont, leefde vroeger oud-burgemeester Jonker. “Dat kun je nog zien in de tochthal, Jonker had een tuintje aan de Buitentuin, dat heeft hij laten beschilderen in het plafond.”
De inventarisatie kwam volgens Douma niet zonder reden. “Bij verbouwingen verdwijnen soms authentieke onderdelen. Wat in 2022 nog aanwezig was, kan inmiddels al verdwenen zijn. Daarom is het belangrijk om vast te leggen wat er nog is.”
Tekst loopt door onder de video
Wereld achter de voordeur
Ook bestuurslid Warner B. Banga raakte tijdens het project verrast door wat er achter de Dokkumer gevels te vinden bleek. “Doe’t de deuren voor ons letterlijk en figuurlijk open gingen, ging der ok echt een wereld voor ons open”, zegt hij. “We wisten dat er veel moois was, maar we ontdekten prachtige skatten dy’t veul mensen nog nooit zien hadden.”
Volgens Banga zijn er in Dokkum nog opvallend veel authentieke interieurs bewaard gebleven. Zo noemt hij een woning aan de Oranjewal waar nog veel oorspronkelijke materialen aanwezig zijn. “Dat binne echte pareltjes van dizze stad.”
Tekst loopt door onder de foto
De boekomslag ‘Achter de Gevels’
Stadhuis als excursie-pronkstuk
Een bijzondere excursie in het boek is gewijd aan het historische stadhuis van Dokkum. Daar zijn volgens Banga enkele van de meest indrukwekkende interieurs van de stad te vinden. “Veel mensen zien hoe mooi het gebouw van buiten is, maar hebben geen idee hoe bijzonder het er binnen uitziet”, vertelt hij. Zo besteedt het boek aandacht aan de monumentale groene schouw, de schilderingen en stucplafonds in de raadzaal en verschillende historische objecten die in het gebouw bewaard zijn gebleven.
Daarnaast zijn er volgens Banga opvallende verhalen te ontdekken. Zo staan in het stadhuis twee oude kasten uit het voormalige Dokkumer weeshuis, die ooit dreigden te verdwijnen. Ook blijken sommige onderdelen van het interieur een verrassende geschiedenis te hebben. “Het zijn juist die details en verhalen die het gebouw extra bijzonder maken.”
Primeur voor Fryslân
Auteur Johan de Haan, specialistisch adviseur erfgoed en bekend van zijn betrokkenheid bij de verbouwing van Paleis Het Loo, werkte de onderzoeksgegevens uit tot een publieksboek. Met Achter de Gevels krijgt Dokkum volgens de initiatiefnemers een primeur. “Ook in andere steden zijn prachtige interieurs te vinden”, zegt Banga. “Maar Dokkum is de eerste Friese stad waar al die informatie op deze manier bijeen is gebracht in één boek.”
Het eerste exemplaar werd zaterdagmiddag 10 oktober aangeboden aan wethouder Gerda Bos tijdens de jubileumdag van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland in De IJsherberg in Dokkum. Aansluitend verzorgde De Haan een lezing over de historische interieurs van de stad. “Iedereen was van harte welkom”, besluiten de initiatiefnemers.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
