Greta Riemersma onderzocht haar vader én zijn tijd: “Pas dan begrijp je de mensen”
OENTSJERK – Drie jaar lang dook Greta Riemersma in het leven van haar vader Goos. Ze begreep hem nooit. De oud-conrector was een rechtlijnige, vrome man die het wereldleed op z’n schouders torste. Maar bovenal een product van zijn tijd. Riemersma schreef er een boek over: De Wereldverbeteraar. “Nu begrijp ik hem.” Ze kreeg de volle laag als ze haar snoep niet met andere kinderen deelde. Want omkijken naar anderen, daar draaide het om bij Goos Riemersma. Een mooie gedachte, wist dochter Greta (61). Maar toch vreesde ze haar vader ook. “Hij kon bulderen om een bittere wereld.”
Obsessie voor onrecht
Lange tijd stond ze nooit stil bij het verregaande gedrag van haar vader, die in 2004 overleed. Eerst was hij strenggelovig. Daarna kwam er een ander geloof voor in de plaats: zijn obsessie tegen onrecht. Ze nam zijn karakter eerder ter kennisgeving aan. “Ik duwde onze moeizame relatie weg. Maar dat begon te veranderen. Ik wilde hem beter begrijpen. Want tja, het blijft wel mijn vader..”
Goedmaken na z’n dood
De schrijver en journalist ging op missie. Ze wilde haar vader doorgronden en het “na zijn dood met hem goedmaken.” Ze reconstrueerde zijn leven en sprak zodoende met zijn familie, collega’s, buren en tijdgenoten. In april kwam haar boek. “Een schilder zou een kunstwerk maken. Ik ben schrijver, dus komt er een boek.” Dat draagt de naam ‘De Wereldverbeteraar’. Een boek dat haar vader en zijn tijd onderzoekt. “Want als je de tijd begrijpt, begrijp je de mensen die erin rondlopen.” Een van de belangrijkste conclusies: er zijn veel mensen die een soortgelijke verandering meemaakten als mijn vader. Deze generatie nam een afslag in de jaren ’60 en ’70. Daarin is herkenning. ‘We kwamen in een soort puberteit terecht’, en ‘het was een worsteling’, zijn enkele reacties naar aanleiding van het boek.
Gereformeerde wortels
De ouders van Goos Riemersma verhuisden in de jaren ’30 van Fryslân naar Urk. Het was crisis en Greta’s opa kon daar als leerkracht aan de slag. Op een christelijke school. “Opa was zeer gereformeerd”, zo achterhaalde de schrijfster. “En de gereformeerde scholen op Urk waren veel strenger dan die in Fryslân. Ze lazen daar uit de statenbijbel en bij liederen zongen ze alleen de hele noten. Frivool en ritmisch zingen was een belediging voor god.”
Houvast tijdens sterfbed
In het gezin speelde het geloof eveneens een prominente rol. En hierdoor ook in het leven van Goos Riemersma. Die zich er later stevig aan vast zou houden, toen hij de dood voelde naderen. “Altijd stond er een boek van Ida Gerhardt op tafel.” Greta Riemersma groeide op in Oentsjerk. Met terugwerkende kracht ziet ze hoe haar vader van het christendom steeds meer bewoog naar het linkse politieke spectrum. “Links zijn was als eten en drinken in onze familie. Iedereen om ons heen was links. Ik wist niet beter. Het punt was alleen dat van mijn vader zoveel anders en beter moest. Van Oentsjerk tot Zuid-Afrika en van het werk tot ons gezin.” Veel kinderen gedragen zich zoals hun ouders dat willen, zegt Riemersma. In haar geval betekende dat veel praten over politiek en een betere wereld. “We spraken alleen over dingen die ver van ons vandaan lagen.”
Kwaad worden
“Hij was verbaal heel sterk. Daar is natuurlijk niks mis mee. Maar het boezemde ook angst in. Hij had hoge maatstaven en kon heel kwaad worden als je daar niet aan voldeed.” Ze wilde in een goed blaadje bij hem komen. “Ik ben Nederlands gaan studeren. Mijn vader was leraar Nederlandse literatuur. Tja, haha.” Goos Riemersma was erg overtuigd van zijn opvattingen. “Hij stemde PPR en plakte rond verkiezingstijd een plakkaat op z’n ruiten.”
Idealistische conrector
Zijn idealisme nam hij mee naar school in Leeuwarden. Hij was locatiedirecteur op het Comenius en werd conrector op het Lienward College. Vooral die laatste school zag haar vader als zijn levenswerk. “Daar wilde hij een betere wereld vormgeven.” Dat uitte zich bijvoorbeeld in het opnemen voor de leerlingen, vertelt Riemersma. Voor hen sprong hij geregeld in de bres. Iemand die niet van de mavo naar de havo zou kunnen? Onzin, zei hij dan. Niemand zit aan zijn plafond. De weg die hij aflegde blijkt helemaal niet zo gek te zijn.
Veel dingen werden duidelijk voor Riemersma
Dat haar vader de religie verruilde voor de linkse beweging is minder opvallend dan het misschien lijkt, ontdekte ze. “Veel gereformeerden vielen op door zich later vrij radicaal te profileren. Die groep liet echt van zich horen”, zegt ze. “Ze voelen zich verantwoordelijk voor de omgeving, voor de medemens. En dat kon soms wat betweterig overkomen.” Dat was bij haar vader net zo. Hameren op ‘zo is het en niet anders’. “De weg die hij aflegde blijkt dus helemaal niet zo gek te zijn.” Of ze door dit boek dichter bij hem is gekomen? Riemersma denkt even na. “Ik wilde onze band verbeteren. En ondanks dat hij dit niet mee kan maken, is dat denk ik gelukt”, zegt ze. “Ik weet waarom hij zo geworden is. Ik begrijp mijn vader nu.”
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
