Hoelang kan de dorpskerk in Fryslân nog bestaan?
BROEKSTERWÂLD – PKN-gemeenten voeren in september volgens traditie het begin van het kerkelijk jaar met een feestelijke ‘startzondag’. Maar hoelang kunnen de kerken het bolwerken in de dorpen? “Misschien moeten we veel meer naar een regiokerk.”
De cijfers van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) die afgelopen voorjaar naar buiten kwamen, waren hard, maar voor de meeste kerkgangers niet onverwacht. In tien jaar tijd is het aantal gemeenteleden van de PKN met 30 procent gedaald. Landelijk zijn nu nog zo’n 1,4 miljoen mensen lid van de PKN, tegen ongeveer 2 miljoen in 2010.
In Fryslân zijn er nu ongeveer 129.000 mensen lid van de PKN. De meesten daarvan zijn zeventigers, terwijl er amper jongeren bij komen. “Je hoeft geen helderziende te zijn om te zien waar dat uiteindelijk heen gaat”, aldus Gerda Keizer, predikant en preses van de classis Fryslân.
De daling die in de jaren tachtig begon, blijft niet zonder gevolgen. Met een kleinere ploeg mensen, waarvan de meesten ook nog eens boven de zeventig zijn, is het lastig ambtsdragers te vinden. “Dat wordt een probleem als er grote besluiten moeten worden genomen, bijvoorbeeld over het wel of niet verkopen van een gebouw.”
Ook voor de jongeren is het lastig om wat op poten te zetten. Vroeger had elke gemeente een jeugdouderling. Nu lukt het niet meer in elke gemeente iemand te vinden die zaken als catechisatie, oppadienst etc. regelt. Daarom zoekt de PKN Fryslân nu een predikant of kerkelijk werker die ambulant kan worden ingezet. Die kunnen dan zaken op poten zetten of worden ingezet om een jeugddienst te verzorgen in gemeenten waar niet veel jeugd meer is.
Sommige gemeenten werken al samen met buurgemeenten, andere zeggen: ‘Wij worden kleiner, dan is het maar zo.’ – Riemer Praamsma, classispredikant PKN Fryslân
Alle 204 Friese gemeenten zijn gevraagd om bij te dragen aan zo’n ‘jeugdpredikant’. Verder heeft Riemer Praamsma, classispredikant, een begin gemaakt met een inventarisatie van hoe de verschillende gemeenten omgaan met de krimp en hoe ze hier instaan. “Alle gemeenten zijn zelfstandig en varen hun eigen koers. De uitkomsten zijn dus heel verschillend. Sommige gemeenten werken al samen met buurgemeenten, andere zeggen: ‘Wij worden kleiner, dan is het maar zo.'”
Zo heeft de PKN-gemeente in Hindeloopen sinds dit jaar niet meer een’eredienst ‘, maar een keer per maand. Pieter Knijff is kerkelijk werker in Broeksterwâld en Kollumersweach. Vooral de laatste gemeente is met 1.500 leden een “levendige kerk”. Een jaar of wat geleden is de gemeente begonnen met een alternatieve kerkdienst. Die is gericht op de jongere generatie en mensen die gewoonweg niet naar de kerk komen, maar wel geïnteresseerd zijn in het geloof. ‘ ‘ Dat is een groot succes “, zegt Knijff. Ook heeft hij met zijn collega’s in Kollumersweach een praatgroep opgezet voor jonge ouders. Daarmee zal hij straks ook beginnen in Broeksterwâld.
Regiokerk
“In de groep hebben wij het over thema’s als Bijbellezen. Doet jullie dat nog of zingen jullie nog liedjes met de kinderen? Zijn dat dan christelijke liedjes of alleen popliedjes?”, vertelt Knijff. “Vroeger kreeg het geloof vorm in de driehoek kerk, school en huishouding. Op school wordt vaak niet al te veel gedaan. Nu willen we werken aan de laatste pijler.”
We leven nu meer mondiaal en misschien zou je naar een regiokerk toe moeten. – Riemer Praamsma, classispredikant PKN Fryslân
Langzaam begint bij de gemeenten het besef te komen dat er actie ondernomen moet worden en dat zo doorgaan op de lange duur niet altijd kan. Zelf denkt Praamsma dat er op termijn meer gemeenten gaan fuseren. “De kerk is van oudsher dorpsgewijs georganiseerd. Dat was logisch: het dorp was een sociologische eenheid. Je ging er naar school, had er je werk, je sociale leven, vond er vaak je partner”, legt Praamsma uit.
“We leven nu meer mondiaal en dan zou je misschien naar een regiokerk moeten. Maar verandering is moeilijk. Je moet ook iets loslaten wat goed voelt.”
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
