Maatregelen Aalsum deels ingetrokken, maar vogelgriep blijft om zich heen slaan: “We zijn er voorlopig nog niet vanaf”
AALSUM – Sinds oktober 2025 kampt Nederland met de zoveelste uitbraak van vogelgriep. Alleen dit jaar werden al bijna een half miljoen vogels geruimd op pluimvee- en leghennenbedrijven. Eén daarvan ligt in Aalsum, net boven Dokkum. Toen daar in februari vogelgriep werd vastgesteld, belandden het dorp en de omstreken in zogenaamde beschermings- en bewakingszones. Na drie weken komt aan de eerstgenoemde donderdag een einde.
Verschillende zones
In Aalsum zijn 30.000 dieren omgebracht om verdere verspreiding van het virus te voorkomen. In de beschermingszone, drie kilometer rond de besmette boerderij, liggen twee andere pluimveebedrijven. En in de bewakingszone, tien kilometer rond de boerderij, nog negen. De maatregelen in de beschermingszone komen te vervallen, maar binnen dit gebied gelden tot en met 21 maart nog wel de maatregelen van de bewakingszone.
Veel mensen zijn er heel druk mee, we zijn er voorlopig nog niet vanaf – Frank Verhoef
Risicovolle contacten zijn er volgens Frank Verhoef, woordvoerder van de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, niet geweest tussen de nabijgelegen bedrijven. “Sinds de uitbraak in oktober is het nog niet voorgekomen dat vogelgriep na de ruiming van een bedrijf is overgesprongen.”
Verhoef beschrijft de huidige vogelgriep-situatie als zeer ernstig: “We hebben nu wel een aantal casussen per week, verspreid over het land, niet in één gebied”, vertelt de woordvoerder. “Er wordt 24/7 gewerkt: sneltesten, onderzoeken, ruimen, besluiten om te gaan ruimen. Veel mensen zijn er heel druk mee. We zijn er voorlopig nog niet vanaf.”
Gevaarlijke mutatie
Door intensiever en groter wordende pluimveehouderijen, duikt eind jaren 50 voor het eerst een hoog-pathogene variant van vogelgriep op. Deze nieuwe, zeer besmettelijke mutatie verandert een tot dan toe tamelijk onschuldig virus in een dodelijke variant. Tot overmaat van ramp ontstaat in de jaren 90 hoog-pathogene vogelgriep die niet wordt uitgeroeid. Vanuit China verspreidt de mutatie zich als een lopend virus-vuurtje, met alle gevolgen van dien.
In 2003 krijgt Nederland te maken met een gigantische uitbraak die 30 miljoen kippen en ander pluimvee het leven kost. Na uitroeiing verschijnt in 2005 een nieuwe variant die overspringt op wilde vogels en zich door vogeltrek over verschillende werelddelen verspreidt.
Wilde vogels
Het virus heeft zich sinds 2021 zodanig meester gemaakt van wilde vogels, dat vogelgriep nu het hele jaar voorkomt en niet langer voornamelijk van oktober tot het voorjaar.
“Ik ga zo weer een rondje maken”, vertelt Rinaldo Korst, vrijwilliger bij dierenambulance Dier in Nood. Vorige week vond hij in slechts 24 uur tijd 28 dode zwanen in Bitgummole, Ingelum en Aldwâld. Dit weekend waren het er achttien, aangetroffen in Aldwâld, Kollum en Kollumerpomp. Korst wacht inmiddels niet langer op meldingen, maar rijdt op eigen initiatief rondjes door Fryslân: “Voor ons als vrijwilligers is dit echt niet leuk.”
Dier in Nood vermoedt dat het ook hier gaat om slachtoffers van vogelgriep. Een aantal gevonden zwanen zijn voor onderzoek naar het Dutch Wildlifde Health Centre gestuurd. De dierenambulance heeft de taak op zich genomen om de overleden vogels te verwijderen. “Andere dieren eten ervan als het niet geruimd wordt”, gaat Rinaldo verder, “slechtvalken bijvoorbeeld.” En zelfs zoogdieren lopen op deze manier het risico om besmet te raken.
Impact
“Het gaat ons echt aan het hart”, liet Rinaldo vorige week weten. Het aantreffen van de vele dode en verzwakte zwanen eist zijn tol van de vrijwilligers.
“Het gaat om tienduizenden dieren.” Verhoef merkt dat de situatie ook de eigenaren van pluimveebedrijven ontzettend raakt. “Soms wordt er een verzoek ingediend met, ‘Mag ik eerst de kinderen naar school brengen? Dan hoeven ze niet mee te maken dat de dieren geruimd worden.’” De bedrijven moeten een paar weken dicht, en krijgen een vergoeding voor de ruiming. “Ondernemens-technisch is het nog te behappen, maar al die dieren waar je voor zorgt zijn ineens weg. Dat is niet niks.”
Vaccins
Met deze uitbraak in het achterhoofd en veel besmette, wilde vogels in de omgeving, lijkt het een kwestie van tijd voordat het volgende pluimveebedrijf zal moeten buigen voor de gevolgen van vogelgriep. In Frankrijk worden eenden voorzien van een vaccin, en ook buiten de EU worden al verschillende inentingen gebruikt.
Het kost tijd om dat goed te doen – Frank Verhoef
“In Nederland zijn we een vaccin aan het ontwikkelen”, vervolgt Verhoef, “daar zijn we voorloper in.” Momenteel loopt een pilot waarbij kuikens op één pluimveebedrijf gevaccineerd zijn tegen vogelgriep. “We zien dat daar veel behoefte aan is. Geen verboden meer, geen afschermplicht: hoe zorgen we ervoor dat de vogelgriep wordt ingedamd? Het kost tijd om dat goed te doen.”
De eieren van gevaccineerde kippen worden vandaag de dag enkel verkocht in Nederland. “Een paar weken geleden zijn gesprekken gevoerd met handelslanden als de VS, het VK en Canada, waar we ook kippeneieren naar exporteren.” Op termijn, als de pilot succesvol blijkt, wil Nederland de eieren ook in het buitenland gaan verkopen, maar dit is afhankelijk van de voorwaarden die door handelspartners gesteld worden.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
