Meer wasbeerhonden in Fryslân, maar ook meer afschot: provincie wil volledige populatie verwijderen
DOKKUMER NIJE SILEN – Het was een bijzonder beeld afgelopen maand: acht jonge wasbeerhonden in een weiland bij Dokkumer Nije Silen. De dieren, die normaliter schuw zijn, lieten zich geduldig fotograferen. “Ze waren gewoon aan het ravotten alsof ik er niet was”, vertelt John Hoeksma, die de wasbeerhonden bij toeval tegenkwam en ze op de foto zette. De dieren zien er lief en knuffelbaar uit. Toch is de wasbeerhond officieel een invasieve exoot; een indringer die mogelijk overlast veroorzaakt, zo schrijft Omrop Fryslân. En er komen langzamerhand steeds meer wasbeerhonden in Fryslân.
Populaties groeien
“Wy sjogge de ôfrûne jierren dat de populaasjes groeie, benammen yn de trije noardlike provinsjes. Wetterryk gebiet, dêr hâlde se fan”, volgens Harrie Bosma, die zich al jaren bezig houdt met de dieren en onderzoek doet. Zo’n ontmoeting met zo veel jonge beestjes als bij Dokkumer Nieuwe Zijlen is bijzonder, maar valt ook goed uit te leggen. In de zomertijd verlaten de jonge wasbeerhonden geleidelijk hun vader en moeder, volgens Bosma. “Se nimme hieltyd mear ôfstân. Uteinlik komme se somtiden wol tweintich of tritich kilometer fierderop telâne.”
Aanrijdingen
Waar volwassen wasbeerhonden zich niet snel laten zien, ligt dat anders bij de jonge exemplaren. “Dat is echt it jonge gedrach fan de bistkes”, zegt Bosma. “Op termyn sjogge je se net mear, mar se moatte noch in protte leare. Dat is ek yn it ferkear in gefaar. Se wurde regelmjittich oanriden.”
Invasieve exoot
Tientallen jaren geleden was een ontmoeting met de wasbeerhond in Fryslân ondenkbaar. De soort komt van oorsprong namelijk uit Oost-Azië. Vanwege zijn pels werd hij in de vorige eeuw ingevoerd voor de fokkerij in Europa. Duizenden exemplaren werden later ook uitgezet in de voormalige Sovjet-Unie. Daardoor ontstonden langzamerhand populaties. De wasbeerhond deed uiteindelijk ook Nederland aan. Sommige mensen hielden de exoot ook als huisdier. Dat is in Nederland inmiddels al meerdere jaren verboden.
Dit jaar werd nog een uitgebreid onderzoek naar de wasbeerhond gepubliceerd, in opdracht van de provincie Overijssel. Daaruit blijkt dat moerasgebieden het meest aantrekkelijk zijn voor de dieren, met dichte begroeiing en voldoende voedsel als muizen en amfibieën. “Se ite ek in protte slakken by wiet waar”, zegt Bosma. “”En út sinderûndersyk blykt dat se skieppestront ite.”
Wasbeerhonden zijn vooral in de schemering en ’s nachts actief. Overdag verschuilen ze zich meestal in dichte begroeiing. In Fryslân blijkt het zuidwesten van de provincie, met de meren, erg geschikt voor de zoogdieren. Dat geldt ook voor het Lauwersmeergebied en omstreken.
Bestrijding
Hoe lief de dieren er ook uitzien, de wasbeerhond mag in Fryslân worden bejaagd. Sterker nog, de provincie Fryslân heeft zichzelf als doel gesteld om de volledige populatie te verwijderen. De wasbeerhond staat op de zogenaamde Europese Unielijst van exoten. Landen moeten actie ondernemen om de verspreiding van de soort tegen te gaan.
In opdracht van de provincie is de Faunabeheereenheid Fryslân (FBE) belast met de bestrijding van de wasbeerhond. Sinds enkele jaren is hun bevoegdheid uitgebreid; jagen mag nu ook in de nacht en met behulp van extra vangmiddelen. Vorig jaar werden in totaal 122 wasbeerhonden geschoten. Een groot deel daarvan werd in Midden-Ooststellingwerf opgespoord. In 2024 ging het over heel Fryslân nog om 52 dieren en het jaar daarvoor om 16.
De FBE Fryslân laat in een reactie weten dat de intensiteit en effectiviteit van het beheer de afgelopen jaren exponentieel aan het groeien is. Tegelijkertijd vraagt het opsporen en schieten van de wasbeerhonden heel wat moeite, zo zegt een woordvoerder. Vorig jaar waren er voor het schieten van de 122 wasbeerhonden liefst 1.150 acties van jagers nodig.
Of de wasbeerhond ook echt schade aanricht in Fryslân, is niet bekend. Volgens het onderzoek in Overijssel is op dit moment geen effect van de wasbeerhond op ecosysteem-niveau bekend.
Weidevogels
Er zijn wel zorgen over de nesten van weidevogels. Naast de vos en de steenmarter zou ook de wasbeerhond nesten kunnen prederen.
In Wolvega gebeurde dat in 2023 enige tijd bij relatief veel weidevogelnesten. Sinds die tijd zijn echter geen of maar amper gevallen van nestpredatie door wasbeerhonden bekend, volgens het onderzoek.
Toekomst
Het aantal wasbeerhonden in Fryslân lijkt nog steeds toe te nemen. Ook al wordt de afgelopen jaren dus steeds actiever beheerd in Fryslân. Of het schieten van de dieren ook echt resultaat oplevert voor de populatie, is maar de vraag. “Je hâlde se net tsjin”, denkt Harrie Bosma. Ook het onderzoek in Overijssel is kritisch over het beheer. “Het leidt zelfs niet tot een verlaging van de stand, hooguit tot een langzamer uitbreiden van zijn arsenaal”, concluderen de onderzoekers.
De FBE Fryslân legt zich daar op voorhand niet bij neer. Ook al “zitten er veel meer wasbeerhonden dan we op dit moment te pakken kunnen krijgen”.
De wasbeerhond zal de komende jaren vast vaker worden gezien in Fryslân. Maar de kans dat John Hoeksma weer acht jonge exemplaren op de foto kan vastleggen, acht hij klein. “Dit wie echt ‘once in a lifetime’. Ik hie hjirfoar noch nea fan dizze bisten heard. It wie in aardichheid om se te sjen”, besluit Hoeksma.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
