Minister trapt op rem: schapenboeren ontkomen aan strengere mestregels
HANTUMERUTBUORREN – “Het is onvoorstelbaar dat er zo met de sector is omgegaan. We waren totaal overrompeld en helemaal niet op de hoogte gesteld door het ministerie schrijft Omrop Fryslân. Het was beschamend.” Schapenhouder Andries Kingma uit Hantumerútbuorren is blij dat strengere stikstofregels voor schapen voorlopig niet doorgaan. Toch kan hij niet geloven hoe het ministerie van Landbouw de nieuwe mestregels wilde invoeren.
“Ze hebben niet laten weten dat er een nieuwe wet aankwam. Bovendien hadden ze niet gezegd dat we nog bezwaar konden maken. Dat werd ons pas op de laatste dag van de bezwaartermijn duidelijk”, legt Kingma uit.
Wat is er aan de hand?
Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur wil de Uitvoeringswet meststoffenregeling aanpassen. Die wet regelt hoeveel stikstof vee mag uitstoten. Op advies van een commissie van deskundigen is bepaald dat de regels voor verschillende categorieën, waaronder schapen, moeten worden aangescherpt. Volgens de commissie zouden schapen namelijk meer dan 30 procent meer stikstof uitstoten dan in het verleden. De nieuwe regels moesten op 1 januari 2026 ingaan.
Schapenhouder Andries Kingma © Arjen Bosselaar, Omrop Fryslân
Waar komt het advies vandaan?
Het advies komt van de Commissie van Deskundigen Meststoffenwet (CMD). Die werd in 2003 ingesteld op verzoek van het toenmalige ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselzekerheid. Het CDM valt als onafhankelijke wetenschappelijke commissie onder de Wageningen Universiteit. De commissie adviseert het ministerie over het mest- en ammoniakbeleid, bijvoorbeeld over of de uitstoot van stikstof aangepast moet worden. Na veel protest uit de sector heeft demissionair minister Femke Wiersma op het laatste moment de keutel ingetrokken. Ze heeft aangekondigd om tafel te willen om te kijken naar de plannen.
Grote gevolgen
Die nieuwe norm had namelijk grote gevolgen voor schapenhouders. Kort gezegd zou het erop neerkomen dat ze een derde deel minder schapen per hectare mochten houden, omdat ze anders te veel stikstof uitstoten. Of dat ze meer grond moesten aankopen om aan de norm te voldoen. Dan hadden ze hier zelf de mest uit het weiland mogen schrapen. Schapenhouder Diederik Sleurink over de plannen van het ministerie “Maar die grond is hartstikke duur”, zegt schapenhouder Diederink Sleurink uit Gersloot. “Bovendien wonen we in een klein land waar iedereen de ruimte wil gebruiken.” “Wat is dan het alternatief? De mest opvangen door die beestjes dertig procent van de tijd binnen te houden? Ze staan alleen binnen als ze een lammetje krijgen, de rest van het jaar staan ze buiten.”
Twijfels bij cijfers
“Dat kan helemaal niet”, was dan ook de eerste gedachte van Sleurink toen hij hoorde van de nieuwe normen. “Het zijn dezelfde schapen als een paar jaar terug, ze krijgen hetzelfde voer. Dus ze kunnen niet ineens veel meer stikstof uitstoten.” Sleurink was dan ook van plan zich er niets van aan te trekken. “Als de overheid zulke gekke dingen bedenkt, prima, maar wij gaan gewoon door met waar we mee bezig zijn. Dan hadden ze zelf de mest hier uit het weiland mogen schrapen.”
Bezwaar werkte
Pas op de laatste dag van de bezwaartermijn werd duidelijk wat de gevolgen zouden zijn van de nieuwe regels. Zowel Kingma als Sleurink maakten, met meer dan 180 collega’s, bezwaar via een online procedure. Dat heeft geholpen, denkt Kingma. “We zijn blij dat de minister onze zorgen serieus heeft genomen.” Sleurink heeft er vertrouwen in dat van uitstel ook afstel komt. “Dat je af en toe de regels wat moet aanpassen, dat is prima. Maar die dertig procent, die klopt niet. Ik heb er wel vertrouwen in dat het goedkomt.”
Sector onder druk
Het gaat al jaren niet goed met de sector, vertelt Kingma, die ook voorzitter van de veemarkt in Leeuwarden is. “Sinds 2000 is de schapenstapel in Nederland gehalveerd. De afgelopen jaren daalt het aantal schapen met tien of vijftien procent per jaar.” De schapenhouderij kost regelmatig meer dan het oplevert. Daarnaast hadden schapenhouders in 2023 en 2024 te maken met de veeziekte blauwtong, die voor veel schade zorgde. En nogal wat veehouders hebben last van wolvenaanvallen. Daar zouden dan ook nog eens veel strengere stikstofregels bijkomen.
Actieplan schaap
Het steekt beide schapenhouders hoe er met de sector is omgesprongen. Ze wijzen beiden op het actieplan om de sector te helpen. Dat werd vorig jaar aangekondigd door minister Wiersma. Sleurink kan er niet bij. “Over dat actieplan wordt nog volop vergaderd, en dan dit. Dat kan toch niet?”
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.