Provincie geeft advies: hier moet de nieuwe zware stroomkabel door Fryslân komen
REGIO – De zware hoogspanningsverbinding van 380.000 volt, die netbeheerder TenneT wil aanleggen, moet via Surhuisterveen, Burgum en Leeuwarden door Fryslân lopen. Na Oudehaske moet de kabel dan via Lemmer richting de Noordoostpolder gaan.
Dat is althans het advies van de provincie Fryslân, dat dinsdag bekend werd gemaakt op een speciaal persmoment in Harlingen, zo schrijft Omrop Fryslân. Gedeputeerde Staten heeft erg geworsteld met de kwestie en daar ook op hun retraite op Vlieland grondig naar gekeken. “We hebben hier niet om gevraagd”, zegt gedeputeerde Sijbe Knol. “In onze ogen is deze route de minst slechte optie. Maar laat duidelijk zijn, niemand zit hier op te wachten.”
In de ogen van het provinciaal bestuur is de voorgestelde zuidelijke route langs de A7 problematischer dan de noordelijke route. Daarom is gekozen voor de route via Surhuisterveen en Burgum naar Oudehaske. “Vanwege verschillende natuurgebieden is de zuidelijke route vergunning technisch een heel moeilijk verhaal”, denkt Knol. “Ik begrijp de bezwaren van de gemeenten Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel en Leeuwarden tegen de noordelijke route helemaal, maar het is natuurlijk wel zo dat daar nu ook al een hoogspanningskabel ligt.”
Tekst loopt door onder de video
Randstad
De verbinding is bedoeld om Vierverlaten, bij de stad Groningen, te verbinden met Ens in de Noordoostpolder. Via de kabel moet de stroom van windparken op zee, via de Eemshaven in Groningen, naar de Randstad worden gebracht. De verbinding is ook nodig voor meer en eenvoudiger stroomtransport van en naar Duitsland. Bovendien wordt er ruimte gecreëerd op onderliggende stroomnetten.
Wat doet een kabel van 380.000 volt?
Via een 380 kV-verbinding vindt grootschalig stroomtransport plaats. Elektrisch vermogen dat wordt opgewekt in bijvoorbeeld windparken of door waterkrachtcentrales kan daarmee worden getransporteerd naar regionale netwerken met een lagere spanning. Met de kabel tussen Vierverlaten en Ens moet vooral opgewekte stroom van windparken op de Noordzee worden getransporteerd naar de rest van Nederland. De aanleg van de kabel is een miljardenproject, heeft netbeheerder TenneT aangegeven.
Gemeentes verdeeld
Voor de kabel zijn verschillende routes in beeld. Maar tegen alle routes bestaat weerstand. Dat komt omdat er eigenlijk geen gemeente is die staat te springen om de aanleg van de nieuwe hoogspanningskabel van 380.000 volt op masten van 60 meter hoog. Voor het noordelijke stuk van Vierverlaten naar Oudehaske zijn twee routes in beeld: één over Surhuisterveen en Burgum en één langs snelweg A7 door Smallingerland, Opsterland en Heerenveen.
Voor de gemeenten Achtkarspelen, Leeuwarden en Tytsjerksteradiel is de aanleg van de noordelijke route onbespreekbaar. Volgens deze gemeenten heeft het doorsnijden van het open landschap met een grote kabel op 60 meter hoogte grote gevolgen voor het landschap, de natuur en de bewoners.
De zuidelijke gemeenten Smallingerland, Opsterland, Heerenveen, De Fryske Marren en Weststellingwerf vinden op hun beurt dat de noordelijke route via Burgum en Leeuwarden juist de meest realistische optie is.
Moeilijk besluit
Kortom: Friesland is verdeeld. Een unaniem standpunt namens alle betrokken Friese overheden zit er simpelweg niet in. Het was voor de provincie daarom moeilijk om tot een advies te komen.
Neem van mij aan, we hebben hier buikpijn van. – Gedeputeerde Sijbe Knol
Dat komt ook omdat de hoogspanningsverbinding geen voordeel voor Fryslân heeft. De hoge masten doorsnijden hier wel het landschap, maar in de plannen krijgt het Friese stroomnet voor 2050 geen eigen aftak van de nieuwe, zware stroomkabel. Het maakt de betrokken gemeentes en ook de provincie Fryslân extra kritisch. “De meerwaarde voor Fryslân is beperkt”, zo schreven de gemeenten Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel en Leeuwarden eerder in een brief aan de provincie.
Zo hoog wordt de hoogspanningsmast
“Neem van mij aan, we hebben hier buikpijn van”, laat gedeputeerde Knol weten. Hij wil zo snel mogelijk in gesprek met minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei. Vanuit de provincie is daar eerder al op aangedrongen, maar in elk overleg dat tot nu toe is geweest, werd het woord gevoerd door ambtenaren. De minister zelf was geen enkele keer aanwezig.
300 miljoen
De gedeputeerde wil inzetten op een fonds van 300 miljoen euro om bewoners en gebruikers van de zone bij de kabel ruimhartig te compenseren. Dat komt mede omdat de aanleg van de kabel de ontwikkeling van het gebied op slot zet. In een brede zogeheten magneetveldzone aan weerszijden van de kabel is bijvoorbeeld geen woningbouw mogelijk.
Magneetveldzone
Het RIVM stelt zelf geen richtlijnen op; dat doet het ministerie. Het RIVM beheert alleen een handreiking die gebruikt kan worden bij het beleidsadvies van het ministerie. Gemeenten mogen binnen magneetveldzones dus wel woningen bouwen, ook nieuwe. Het ministerie adviseert om dit zoveel mogelijk te beperken, maar gemeenten blijven zelf verantwoordelijk en mogen van het advies afwijken. De afstand moet worden berekend met behulp van de handreiking en is vaak kleiner dan 100 meter aan weerszijden van een nieuwe hoogspanningslijn.
Omdat het gaat om een zogenoemd ‘ project van nationaal belang ‘ zal de minister van Klimaat en Groene groei, samen met de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, de knoop doorhakken over de meest geschikte route. Dat moet volgend jaar gebeuren. Het is daarbij helemaal niet ondenkbaar dat de minister afwijkt van het Friese advies.
Stroomkabel Schiermonnikoog
Minister Hermans deed dat eerder ook al met het advies voor de stroomkabel vanaf zee naar de Eemshaven. De minister koos voor deze PAWOZ-kabel voor een route onder het eiland Schiermonnikoog door en dat was tegen de wens van alle betrokken noordelijke overheden.
TenneT hoopt in 2030 te beginnen met de bouw van de nieuwe verbinding door Fryslân.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
