Schrijver Eppie Dam gaf het Pompsters een stem
KOLLUMERPOMP – Met het overlijden van schrijver, dichter en Gysbert Japicxprijs-winnaar Eppie Dam is een van de belangrijkste Friese auteurs van de afgelopen decennia overleden. Dam overleed op 19 juni 2026 in zijn woonplaats Sloten, 73 jaar oud. Hoewel hij later op verschillende plaatsen woonde en werkte, bleef zijn geboortegrond in Kollumerpomp een onuitputtelijke bron van inspiratie. Juist daar werden de basis gelegd voor zijn taalgevoel, zijn liefde voor het Pompsters en zijn schrijverschap.
Dam werd in 1953 geboren in Kollumerpomp en groeide op op de zware kleigrond rond het dorp. Zelf omschreef hij zijn jeugd als een zoektocht naar lichtheid. In een gezin met, zoals hij het zelf verwoordde, “een moeder met afwerende armen en een vader die van lachen wonderen verwachtte”, was dat niet vanzelfsprekend. Het schrijven bood hem al op jonge leeftijd een uitweg. Door woorden kon hij kleur aanbrengen op de klei en licht vinden in zijn leven. Dat zoeken naar licht en hoop zou de rode draad worden in vrijwel zijn gehele oeuvre, van poëzie en kinderboeken tot liturgische teksten en vertalingen.
De betekenis van Kollumerpomp voor Dam ging echter verder dan alleen zijn jeugdherinneringen. Juist in het dorp leerde hij lezen en schrijven, mede dankzij de schoolbibliotheek. Ook ontstond daar zijn liefde voor het Pompsters, het dialect van zijn geboorteplaats dat sterk verwant is aan het Gronings. Dam zette zich actief in voor de spelling van het Pompsters en maakte het dialect tot een volwaardige literaire taal.
Die verbondenheid kreeg vorm in verschillende publicaties. In 1993 verscheen De sachte tufkes fan dyn Lister, een bundel met bijna twintig verzen in het Pompsters, opgedragen aan zijn overleden vader. Meer dan dertig jaar later volgde Pompster psalmen, een autobiografie in rijmende Nederlandstalige verzen waarin hij terugkeerde naar zijn jeugd in Kollumerpomp, zijn ontwikkeling als schrijver en de ziekte van Huntington, waarmee hij sinds 2010 leefde.
Zelf omschreef hij het boek als een poging “om het ongerijmde een plek te geven bij gebrek aan veel. Maar nooit aan woorden.” De eerste gelimiteerde oplage was binnen twee weken uitverkocht. Na zijn opleiding aan de Pedagogische Academie Claercamp in Dokkum werkte Dam als onderwijzer op Urk en later in Balk. Daarvoor woonde hij zes jaar in Kollum. Sinds 2015 woonde hij in Sloten, waar hij zich volledig toelegde op het schrijven.
Zijn productie was indrukwekkend. Sinds zijn debuut in 1978 verschenen ongeveer tachtig titels van zijn hand. Hij schreef gedichten, verhalen, kinderboeken, columns en liturgische teksten, vertaalde onder meer de kinderbijbel Wurd foar Wurd en werken van J.J. Slauerhoff en Joni Mitchell naar het Fries. Daarnaast werkte hij mee aan uiteenlopende culturele projecten. Literatuurcritici beschouwen Dam zonder twijfel als een van de belangrijkste Friese dichters van de afgelopen decennia. Die waardering kreeg in 2017 een officiële bekroning met de hoogste Friese literaire onderscheiding: de Gysbert Japicxprijs voor zijn dichtbundel Fallend ljocht. In die persoonlijke bundel stonden verlies, vergankelijkheid, geloof en zijn ziekte centraal.
Ondanks alle erkenning bleef Kollumerpomp altijd de plek waar zijn schrijverschap begon. De taal, de klei, de mensen en het Pompsters bleven zichtbaar aanwezig in zijn werk. Daarmee gaf Eppie Dam niet alleen de Friese literatuur een rijk oeuvre, maar gaf hij ook het dialect en de geschiedenis van zijn geboortedorp een blijvende plaats in de literatuur.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.