Slechte stoepen, weinig huizen en teveel drank: thuis blijven wonen steeds lastiger voor ouderen op eilanden
AMELAND/SCHIERMONNIKOOG – Voor veel ouderen is thuis blijven wonen belangrijk, maar op eilanden als Ameland en Schiermonnikoog wordt dat steeds lastiger. In Nederland is het beleid om ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Door vergrijzing, meer zorgvraag en een tekort aan zorgpersoneel staat dit onder druk.
Op de eilanden is dat probleem groter: bewoners zijn ouder dan gemiddeld en voor specialistische zorg moeten zij naar de wal. Planbureau Fryslân doet daarom onderzoek naar wat nodig is om ouderen op de eilanden te laten wonen. Daarvoor sprak het planbureau met ouderen en zorgverleners over hun wensen en zorgbehoeften.
Tekst loopt door onder de video
Net als op Terschelling en Vlieland, zien Amelanders en Schiermonnikogers problemen op de woningmarkt. Er zijn amper geschikte huizen beschikbaar voor zorgpersoneel en ouderen. Als enige van de vier Friese eilanden, heeft Ameland wel genoeg sociale huur. De wachtlijst is alsnog anderhalf jaar, maar dat is relatief kort.
Eilanders zijn positief over de manier waarop zorgpersoneel werkt: er is veel samenwerking en de medewerkers zijn benaderbaar. Maar er blijft een tekort, en de mensen die er zijn moeten meer werken dan aan wal. Daardoor worden zij soms overbelast. Ook is er op beide eilanden geen respijtzorg: mensen die mantelzorgers even kunnen vervangen. Ook zijn er zorgen over het gebrek aan psychologische zorg op het eiland. Daarvoor naar de wal moeten maakt de drempel hoger.
Op beide eilanden zijn bewoners positief over hun eilandgenoten: er zijn veel mensen die iets willen doen voor een ander. Maar het aantal vrijwilligers neemt wel af. Op Schier is daarnaast een tekort aan mensen die de leiding nemen en coördineren.
Klachten zijn er juist over de stoepen en fietspaden. Stoepen zijn slecht begaanbaar, vooral als je met de rollator of scootmobiel moet. En fietspaden zijn te smal en ’s zomers te druk. Op Schiermonnikoog is er veel behoefte aan een WMO-taxi. Want ouderen kunnen nu lastig over het eiland of naar de boot. Ouderen op beide eilanden spreken ook hun zorg uit over drank. Veel drinken wordt, meer dan aan wal, als normaal gezien: als je het niet doet, val je buiten de boot. En zo ontstaat groepsdruk.
Verslavingen zijn verborgen, of worden juist genegeerd. Ouderen maken zich daarom ook grote zorgen over de jongere generatie op het eiland.
Er zijn vier basisbehoeften om op het eiland te kunnen blijven, zo vat het onderzoek samen. Genoeg zorgpersoneel, geschikte woningen, bereikbare zorg en genoeg mantelzorgers. Zodra ook maar één van die vier wegvalt, wordt het snel moeilijk. Door alle uitdagingen is het nodig om snel tot actie over te gaan, zo stelt het Planbureau. En door het onderzoek is er ook meer besef dat dat nodig is.
De hechte eilander gemeenschappen zijn de basis voor lang thuis wonen. Maar ook meteen een kwetsbaarheid: zorgpersoneel, vrijwilligers en mantelzorgers kunnen snel overbelast raken. Omdat er op de eilanden ook een sterk gevoel van zelfredzaamheid is, is om hulp vragen soms moeilijk. En blijven problemen als mentale klachten en armoede onder de radar. Het Planbureau noemt het daarom cruciaal om in te zetten op preventie en vroeg signaleren. En bovenal: samenwerken. Als instanties, gemeenten en inwoners samenwerken, is dat makkelijker in stand te houden.
Ontwikkel (per eiland) een plan om thuis wonen mogelijk te houden, adviseert het Planbureau. En zorg dat alle inwoners daar ook vanaf weten.
Daarnaast zouden horecamedewerkers buiten het seizoen in de zorg aan de slag kunnen. Er zijn natuurlijk meer woningen nodig, vooral voor zorgpersoneel. Maar bijvoorbeeld ook woonzorghofjes waar ouderen die een beetje zorg nodig hebben terechtkunnen. Verder denkt het Planbureau aan het regelmatig bezoeken van ouderen en informatieweken met workshops. Ook zou er meer psychologische zorg op het eiland moeten komen en zou er geïnvesteerd kunnen worden in bijvoorbeeld röntgenapparaten.
En misschien nog wel het belangrijkste: blijf kijken naar wat er goed en fout gaat, en waar in de toekomst knelpunten kunnen ontstaan.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
