Surhuizumer boer sleutelt aan het voer van zijn koeien: oplossing voor de stikstof?
SURHUIZUM – Het lijkt een van de makkelijkste manieren om het stikstofprobleem aan te pakken: geef koeien ander voedsel en ze produceren mest die voor veel minder uitstoot zorgt. Hoe werkt dat in de praktijk? Boer Henk van der Veen legt het uit. “Ze noemden mij wel eens een ‘Ot en Sienboer'”, lacht Henk van der Veen.
Hij is al tientallen jaren boer in Surhuizum en melkt honderd koeien. Hij is, wat in vaktermen wordt genoemd, een extensieve boer: hij heeft minder koeien per hectare dan op een gangbaar bedrijf. Daarvan wordt wel gezegd dat het minder oplevert, maar volgens Van der Veen valt dat reuze mee. “Ook door extensiever te werken, kun je een inkomen verdienen. Je moet zorgen dat je de kosten laag houdt. Dat lukt me wel aardig.”
Tekst loopt door onder video:
Zure regen
Dat Van der Veen en andere boeren in de Noardlike Fryske Wâlden vroeger wel eens vergeleken werden met boeren uit de tijd van Ot en Sien, komt omdat ze dertig jaar geleden al bezig waren om minder uit te stoten.
Dat deden ze op een manier die deed denken aan het boeren van honderd jaar geleden. Het was de tijd van de zure regen, waar de natuur veel van te lijden had. Een groep boeren begon de koeien anders te voeren, met als doel om de uitstoot te verlagen.
Het belangrijkste was even niet meer om zoveel mogelijk te melken om zoveel mogelijk te verdienen, maar om de schade aan de natuur te verminderen.
Zelf bepalen
Tot verrassing van de boeren lukte dat zonder dat het al te veel ten koste ging van hun inkomen. Het is een vroeg voorbeeld van doelsturing: de boeren van toen kregen de opdracht om iets te doen aan het probleem van de zure regen. In de Noardlike Fryske Wâlden bepaalden ze zelf hoe ze het wilden hebben. Doelsturing wordt nu ook gezien als een manier om iets te doen aan de stikstofproblemen.
Volgens boer van der Veen is dat goed mogelijk door de koeien anders te voeren. “Dit is het laaghangend fruit. Je kunt er gemakkelijk aan voldoen”, zegt hij. Van der Veen heeft de afgelopen jaren meegedaan aan een project dat er op was gericht om het eiwitgehalte in het voer van zijn koeien te verlagen.
Eiwit is net als voor mensen een van de bouwstoffen voor koeien. Maar in eiwit zit ook stikstof. Hoe meer eiwit een koe krijgt, hoe meer stikstof hij produceert. “Als je er minder in stopt, komt er ook minder stikstof in de mest, dan heb je ook minder ammoniak in de mest en daarmee kun je het stikstofprobleem een beetje oplossen”, legt Van der Veen uit.
Koe en Eiwit
Henk van der Veen heeft de afgelopen jaren meegedaan aan het project Koe en Eiwit. In die proef zochten boeren naar een goede balans tussen stikstofproductie, melkproductie en de gezondheid van de koeien.
Doel was om de dieren niet meer dan 155 gram ruw eiwit per kilo droge stof te voeren. Dat gewicht aan eiwit heeft een koe nodig om gezond te blijven. Voor Van der Veen is het relatief makkelijk om de manier van voeren aan te passen, want hij is er al heel lang mee bezig.
Voor melkveehouders die er net mee beginnen, is het nog niet zo eenvoudig, want koeien voeren komt precies. Je kunt het eetpatroon niet van de ene op de andere dag aanpassen. Dat moet in stapjes, want de koe moet eraan wennen.
“Wij mensen hebben eiwit nodig en een koe heeft dat ook nodig”, zegt Van der Veen. Maar de gedachte over hoeveel eiwit het moet zijn, is veranderd. “Vroeger werd gezegd: je moet ze meer eiwit geven, want dan geven ze meer melk.”
Maar het project ‘Koe en Eiwit’ laat zien dat dit niet beslist nodig is.
Een gezondere koe
“Er is een boer in Drenthe aangesloten bij Koe en Eiwit, die melkt 400 koeien met 11.000 liter en die zit nog lager met het eiwit dan ik”, zegt Van der Veen. Een gemiddelde koe geeft ongeveer 9.000 liter melk per jaar.
“Meer eiwit moet een koe ook weer omzetten, de lever heeft dan meer te verduren”, legt Van der Veen uit. “Als je minder nodig bent, wordt het rantsoen gezonder. Dan heb je ook een gezondere koe.” De boer uit Surhuizum zegt dat hij in een win-win-win situatie zit. Door zijn dieren minder eiwit te voeren, bespaart hij op de kosten.
Toch geven de koeien geven niet minder melk, dus zijn inkomen neemt niet af. “Dit hoeft niet veel geld te kosten en het kan ook nog geld opleveren. En je doet nog iets voor het milieu ook!”
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.