TE ZIEN IN… Aflevering 237: Yvette Rombouts, Menselijkheid in het openbaar

TRYNWÂLDEN/NEDERLAND – Uitgeverij De Onderstroom heeft recent de debuutdichtbundel Menselijkheid in het openbaar van Yvette Rombouts (1975, Bergen op Zoom) uitgebracht. In 46 gedichten tekent ze met grote compassie mensen die net even anders zijn en vaak buiten de maatschappij lijken te staan. Rombouts werkt in een woongroep voor geestelijk gehandicapten, vergelijkbaar met woongroepen in de Trynwâlden. Gerhild van Rooij

TRYNWÂLDEN/NEDERLAND – Uitgeverij De Onderstroom heeft recent de debuutdichtbundel Menselijkheid in het openbaar van Yvette Rombouts (1975, Bergen op Zoom) uitgebracht. In 46 gedichten tekent ze met grote compassie mensen die net even anders zijn en vaak buiten de maatschappij lijken te staan. Rombouts werkt in een woongroep voor geestelijk gehandicapten, vergelijkbaar met woongroepen in de Trynwâlden.

Gerhild van Rooij

UITGEVERIJ DE ONDERSTROOM
Het fonds van Uitgeverij De Onderstroom bestaat uit prozabundels en romans over mensen in een crisissituatie of die gewoon steun missen, Menselijkheid in het openbaar sluit daarbij aan en is de enige dichtbundel. De bundel bestaat uit vier groepen gedichten: Zo voelt het bijna samen, Ze proosten verdrinken maar komen altijd boven, Goed vermomd lijkt niks menselijks me vreemd, Onverwacht of verwacht vanuit een donkerzwarte lucht. Yvette Rombouts onderscheidt zich bij de uitgeverij met haar prozadichtvorm en het veelvoud aan figuren in haar bundel. In de Trynwâlden heb ik onder meer in het Thomashuis van Frank en Arjanne Eerenvelt en de zorgboerderij Bedriuwenpleats It Aventoer, het familiebedrijf van Gerk, Antsje, Ruurt, Sytze en Anne‐Loes Postma, op speciale dagen Pierrot, Capicomica en la Ballerina uit de Commedia dell’arte gespeeld. Daar en eveneens tijdens ballet- en theaterlessen aan fysiek of verstandelijk gehandicapten kinderen ook binnen reguliere ballet-, toneelgroepen en TOTheater vond ik de standpunten van deze kinderen en volwassenen inspirerend. De gedichten van Rombouts brengt dat weer boven, het zijn kleine levensgeschiedenissen of momentopnamen. Het getuigt van vakmanschap hoe zij mensen en groepen in een enkele pagina levensecht neerzet, met hun eigen geschiedenis of droom en perspectief. Ze raakt de kern, bijvoorbeeld in het gedicht DROMEN waarin de zin De nacht is voor haar, de dag neemt ze voor lief, aangeeft waar nog vrijheid te vinden is en ruimte om jezelf te zijn en hoe nodig die is om het keurslijf van ‘de wereld’ te kunnen verdragen.

BUITENBEENTJES
Yvette Rombouts reist vanuit haar woonplaats Breda per bus en trein naar haar werk in de zorg, een woongroep voor verstandelijk gehandicapten. Ze verplaatst zich als vanzelf in de mensen om haar heen en haalt buitenbeentjes er meteen uit waaronder de inspirerende, bijzondere mensen die ze in haar werk treft. Dankzij haar grote inlevingsvermogen portretteert ze outcasts lichtvoetig en met humor, misschien dringt de zwaarte van hun levens zo dieper door bij de lezer? De compactheid laat ruimte en via de zinswendingen van Rombouts reizen lezers met haar verwondering door paginagrote portretten of groepsportretten van onder meer tieners. Buitenbeentjes hebben hun eigen visies en oplossingen om zich staande te houden in de voor hen vaak vreemde, soms zelfs vijandige en bij voorbaat veroordelende wereld. Rombouts richt zich op wat er gebeurt onder de oppervlakte en wil een andere kijk geven op bepaalde situaties, door eenvoudig feiten te benoemen, een omgeving of andere context te verwoorden en haar karakters puur neer te zetten. Je ziet de individuen, groepen en omgeving voor je, zoals in het laatste couplet van

17 JAAR EN ZE HEBBEN WAT TE VERTELLEN
 
Uit de enorme betonnen scholen duwden ze zich een weg naar buiten.
Een laptop met hun leven onder hun arm.
Plastic diamantjes en glitters versieren de hoezen.
Hun leven eindigt op dezelfde manier als de mijne.
Hebben we toch iets gemeen

CO WOUDSMA EN PUBLICATIES
Observeren en humorvol relativeren is kenmerkend voor Rombouts. Ze won op de basisschool een gouden griffel in de vorm van een goudgeverfde satéprikker, anderen kregen een gouden pen. Haar zus had net voor de uitreiking aan de jury (haar juffrouw) verteld over de droom van Yvette om schrijfster te worden. De satéprikkerprijs leerde Rombouts al vroeg te relativeren. Ze schreef intensief of jarenlang niet en schrijft vanaf 2008 consequent aan haar oeuvre. Na een cursus poëzie in 2011 trof ze tijdens een ontmoetingsdag van de LOI de dichter Co Woudsma. Hij heeft recent uitgeverij De Onderstroom op haar werk geattendeerd. Sinds 2011 beoordeelt hij haar gedichten enkele malen per jaar. De gedichten zijn in literaire tijdschriften gepubliceerd, in het halfjaarlijks uitkomende Op Ruwe Planken bijvoorbeeld, dat in 2001 na fusie van de tijdschriften P.S. en Letterlik is ontstaan. Het door de redactie gedrukte blad is verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en bestaat uit themanummers met niet eerder gepubliceerde verhalen, gedichten, columns, toneelstukaktes en essays van beginnende dichters en schrijvers die nog geen werk hebben, gepubliceerd bij landelijk bekende uitgevers.* Ook Gezeefde gedichten, Tijdschrift voor debutanten met talent publiceerde haar gedichten al in april 2017 en december 2021. KRAKATAU selecteerde haar werk eveneens. Dit literaire blad verscheen van februari 2000 tot in december 2008 op papier, daarna online, sinds 4 april 2014 ‘rust’ KRAKATAU. Webmagazine Cultureel Brabant of Cubra (Stichting Cultureel Brabant) bestaat sinds 23 maart 2001 en richt zich hoofdzakelijk op cultuuruitingen van schrijvers, beeldend kunstenaars en podiumkunstenaars uit Brabant onder wie Yvette Rombouts.

MEANDER NABIJ EN VERAF
Meander is in 1995 opgericht door Rob de Vos (1955-2018) als e-mailnieuwsbrief en website. Sinds 2006 is het ‘Stichting Literatuursite Meander, met literatuur voor een breed publiek en via internet als podium voor (aankomende) dichters en beschouwingen in de vorm van recensies en analyses over Nederlandstalige poëzie.
In 2014 publiceerde Meander, literair E-magazine voor Nederlandstalige poëzie, het gedicht Meisje van Rombouts. De zinnen: “Weg zijn de verhalen / Als een zwerm muggen met haar mee”,  zijn me bijgebleven en verwijzen naar iemand die onverwacht levensverhalen en kwaaltjes over een ander uitstort. In de bundel Menselijkheid in het openbaar en in 2019 in Meander gepubliceerde gedichten Jeugdgevangenis, Huisje in het bos en Iemand vat Rombouts in enkele strofes schrijnende situaties samen. Ze kijkt tegelijk van nabij en van afstand en uit zich beeldend, je voelt de nabijheid van de personages.

Jeugdgevangenis
— Daar zitten de jongens, getreiterd tot op het bot.
Hebben zichzelf iedere dag naar school gesleept om te worden vernederd, afgemaakt.
Om ten slotte met hun laatste energie los te gaan op de daders.

–

Daar zitten de kinderen met hun grote ogen.
De ogen die zoveel hebben gezien.
Kinderen die zich zo onveilig hebben gevoeld waardoor ze besloten zichzelf veilig te stellen.
Koste wat kost. —

Huisje in het bos
— Daar ligt een nette vrouw of dat wat ooit een nette vrouw was.
Op de grond, al weken, tussen haar porseleinen kopjes en de theepot nog in haar hand.
Wel de elektriciteit vooruit betaald.—

Iemand
— Dan laat hij zich vallen uit zijn stoel, of al lopend in de gang.
Kun je het hem kwalijk nemen?
Ze nemen het hem kwalijk, ook al krijgen ze ervoor betaald.—

Uit het gedicht Buik blijft de slotzin: “De ruimte die hij nooit zou durven pakken” nog in me nazingen.
De bundel Menselijkheid in het openbaar met rake typeringen is waardig, respectvol, ironisch en liefdevol geschreven. De bundel is een prachtig debuut om te lezen en te blijven herlezen.

FOTO: Yvette Rombouts. Menselijkheid in het openbaar, Haarlem, mei 2023, Uitgeverij De Onderstroom; ‎48 bladzijden, 15.2 x 0.6 x 20.2 cm. Omslag naar schilderij All I need is… some time van Rens Noblesse, ISBN-13: 978-9083043746

*Op Ruwe Planken biedt workshops, publicatie-uitgaven, stimuleert literaire producties en activiteiten met dichters, schrijvers en musici en organiseert wedstrijden.

• Facebook
• X
• Linkedin
• Whatsapp
• Whatsapp
• Mail