TE ZIEN IN… Aflevering 367: Levende stenen in Ternaard, Tsjerkepaad
TERNAARD – De laat gotische ‘grote’ kerk uit ongeveer 1525 heet vanaf 5 juli 2025 Antoniuskerk en is één van de rond 250 deelnemers aan het jaarlijkse Tsjerkepaad. Het exterieur, interieur en orgel zijn rijksmonumenten en tijdens het door Stichting Alde Fryske Tsjerke georganiseerde Tsjerkepaad op zaterdagmiddagen te zien met ook de Tsjerkepaad-thema 2025- expositie ‘Levende stenen / Libbene stiennen’.
THEMA 2025
Oude kerken bepalen de ‘skyline’ in Friese landschappen. Nergens in Europa staan zoveel laatmiddeleeuwse kerken als in Noord-Nederland. Stichting Alde Fryske Tsjerken (1970), beheert, onderhoudt en restaureert 56 (rijks)monumentale kerken in Fryslân. Kerken verliezen vaak hun oorspronkelijke functie, het doel is om de stenen ‘levend’ te houden door herbestemming als cultureel podium. Douwe Visser, volgde recent na twintig jaar voorzitter Gerrit Groeneveld op als voorzitter van SAFT. Bijbeltekst 1 Petrus 2:4: ‘En laat u ook zelf als levende stenen gebruiken voor de bouw van een geestelijke tempel’ is de inspiratie voor het Tsjerkepaad-thema. Visser ziet Levende stenen als stenen van kerkgebouwen en kerkhoven of stenen rondom de kerk als symbool voor leven van mensen en de gemeenschap, onder wie kerkbouwers en kerkonderhouders waartoe de vrijwilligers, die Tsjerkepaad-bezoek gastvrij ontvangen behoren en bezoekers die meer leven brengen in de kerk.
IN BEWEGING
Beweging van deze stenen komt tot uiting in de kerkbouw en restauratiehistorie in Ternaard en in creaties van dorpsgenoten. In de Tsjerkepaad-tentoonstelling staat een replicakerk van voor 1870 met nog een zadeldaktoren. ”Draag jij ook je steentje bij aan een open gemeente’ van Pieter Drost naar idee van ds G.J. van de Togt is een stalen kerkvormframe op houten basis met stenen als boodschappers, waar een steen bijgelegd mag worden. Gewone bakstenen naast een miniatuurhuis met trapgevel wijzen op een steentje (donatie) bijdragen voor basale voorzieningen in een ander werelddeel. Elske te Wies en Jaap Kuizinga brengen stenen samen in een veelzijdig tekstpaneel met citaten over diverse toepassingen van en betekenis van steen op verschillende gefotografeerde locaties. Ze legden brokjes natuursteen voor hun werk met de vraag zou jij een steen verleggen? Een steen verandert de loop van een rivier, leven of bouwwerk. Elly Poelstra gebruikte stenen eenvoudig om er symbolen uit te halen: ‘Een hoofd voor de strijd en het kwade, een vis als middel van geloof, een engel voor het goede en handen die vrede geven’. Alice van Haaften gebruikte stenen in haar object-installatie met tekst. Marian Vriesinga sneed een ‘Vis’ uit speksteen en in ‘Samen een éénheid’ heeft elk mens in de beeldengroep een eigen pigment en kleislibkleur. Haar ‘Verbinding, omkijken naar elkaar’ is een kopie van het beeld bij het Rode Kruis Ziekenhuis in Den Haag. Het schilderij ‘Ik en ik’ van Ardy Kroes verbindt symbolisch 3d naar 2d werk, de schilderes verdwijnt in het omarmen van een figuur van keien.
STEEN EN LANDSCHAP
Andere exposanten kozen voor stenen in regionale landschappen: Anneke Bos in haar vijf quilt, ‘het wad’’ en vierluik ‘Jaargetijden’. Henk Bos zette landschappen op papier, een in oliepastel, drie in aquarel. Van Jannie Bandstra is er een landschap zonder titel. Marianne Folbert schilderde ‘Het wad’ in olieverf op linnen, en wijst met haar pastel ‘Overgrootouders’ naar voortbouwen op schouders van eerdere generaties. Stien Schoorstra schilderde Bijbelse verwijzingen, en Sonja de Vries-Snip sluit met haar ‘De steen is weg’ aan op het geborduurde ‘Onze vader’ van A. d. G. en diamondpainting kerkelijke ‘Bloemengroet’. Van dokters mevrouw Cornelia Elzinga-Koopman hangt er het landschapschilderij ‘De opslaach’ uit ca. 1950. Levende stenen verbeeldt hier de gemeenschap, de natuurlijke keien in met puin verharde wegen, basalten dijkweringen en bouwstenen van (tulpen) boerderijpanden, landerijen of huizen in landschappen.
FOTO’S: Levende stenen expositie in Ternaard, 28.8.2025 Gerhild van Rooij.
1. Alicia van Haaften. Levende stenen, hart vast “Ik geef jou deze steen. Een beetje medeleven, een vriendelijk gebaar of een hart onder de riem. Geef jij de boodschap/ deze steen weer door? Steen voor steen ontstaat een bouwwerk.” (zie 1).
2. Elske te Wies en Jaap Kuizinga: ‘Zou jij een steen verleggen?’ multidisciplinair werk (foto’s, teksten, symbolen, stenen).
3. Levende stenen expositie, detail in het koor van Grutte of Antoniustejserke, Ternaard.
4. Kerktorenspits, Kerkepad 1 Ternaard,Tsjerkepaad Ternaard, periode 5.7-13.9.2025 zaterdag 13:30-17:00 uur.
Tip: Expositie ‘levende stenen’ in de Grutte of Antoniustsjerke Ternaard
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
