TE ZIEN IN… Aflevering 372: Dita Ságnerová leidt kleurrijke paddenstoelenexcursie
TYTSJERK – Het natuur- en cultuurpark op landgoed Vijversburg bij Zwartewegsend valt voor het grootste deel onder gemeente Tytsjerksteradiel en voor een kleiner deel onder gemeente Leeuwarden. Vijversburg ligt ten zuiden van de N355 en grenst aan het GEO-terrein van Golfclub de Groene Ster Leeuwarden, waar de kleurrijke paddenstoelexcursie onder leiding van clublid Dita Ságnerová startte en de paddenstoelenoogst werd bereid.
KLEURRIJKE PADDENSTOELEN
Op Vijversburg en het sinds 2013 gecertificeerde GEO-terrein staan veel paddenstoelen. Het terrein vormt een eenheid met natuurgebied De Groene Ster, het karakteristieke Friese landschap en parklandschap Vijversburg. Tijdens de excursie bekeken de deelnemende clubleden en gasten de paddenstoelen, rekening houdend met de golfspelers. De excursie heeft als doel breed delen hoe rijk het natuurgebied is, en de kennis over wat hier groeit en leeft vergroten. Eerder grapten deelnemers dat paddenstoelen minstens één keer eetbaar zijn, dit jaar is voor het eerst uitgelegd hoe je hier ecologisch verantwoord eetbare paddenstoelen verzamelt. Er werd gekeken, geroken en gevoeld, door de hoed tussen duim en wijsvinger te houden was te voelen of de paddenstoel stevig genoeg was om te oogsten. Dit voorkomt onnodige pluk.
PLUKPLEK TOEDEKKEN
Bettty Kooistra uit Burgum begeleidde mede deze paddenstoelenexcursie. Ze kreeg in mei 2025 de Johan de Jongboom natuurprijs van Omrop Fryslân uitgereikt voor haar jarenlange inzet voor natuureducatie- lezingen, lessen en excursies voor kinderen en volwassenen. Betty heeft in het veld enorm veel kennis opgedaan, ook over paddenstoelen en ze heeft hotlines met specialisten. Betty en Dita vertelden dat paddenstoelen aan een vlokzwam groeien, een ondergronds wijdvertakt schimmelnetwerk dat Dita vergeleek met een soort ondergrondse boom waaraan paddenstoelen groeien, als appels aan een boom. Paddenstoelen moeten met dezelfde zorg geplukt worden als vruchten anders raakt de zwamvlok beschadigd. De steel wordt met een scherp mes boven de grond afgesneden, zonder in die steel te knijpen, daarna wordt de plek waar de paddenstoel stond toegedekt met aarde en blad om te voorkomen dat de vlokzwam daar uitdroogt en er minder paddenstoelen komen. Dit toedekken was ook voor Betty nieuw. De traditie van paddenstoelen zoeken is veel dieper geworteld in Tsjechië dan in Friesland volgens Dita mede door de noodzaak om het karige voedsel aan te vullen met ‘paddenstoelenvlees’. De steel van de paddenstoel wordt buiten al meteen met borstel of mesje schoongemaakt, wat er afvalt komt terug op de grond.
OVERAL PADDENSTOELEN
De bossen in Tsjechië waren en zijn geen ‘doorkijkbossen’ zoals in Tytsjerksteradiel. Je moest er heel goed om je heen kijken om paddenstoelen te ontdekken en vindplaatsen te onthouden wanneer een paddenstoel pas een dag later rijp is. De oma van Dita dekte zulke paddenstoelen af met blad om te voorkomen dat anderen haar voor zouden zijn. Oma vond de paddenstoel later feilloos terug. Het plukken gebeurde vanaf vier uur in de ochtend, om negen uur was de oogst allang binnen. De paddenstoel stond in de jeugd van Ditta veel op het menu. Kinderen zagen van jongs af op hoeveel manieren paddenstoelen bereid of gedroogd werden. In het Friese landschap, de ecologisch beheerde natuurgebieden met parklandschappen en bij vele velden zijn paddenstoelen zo makkelijk te ‘vinden’ dat Dita wanneer ze foto’s deelt vaak hoort dat ‘het niet eerlijk is dat je hier alles onderweg vindt zonder klimmen’. Stilstaand bij alle paddenstoelen, ook de niet eetbare of minder smakelijke met alle bijhorende verhalen, zijn in nog geen twee uur tijd twee manden met paddenstoelen gevuld. De lunch voor 7 excursiedeelnemers en clubleden bestond uit verhit en beboterd zuurdesembrood met een portie in zure room gestoofde paddenstoelen en met ei bereide paddenstoelen. Dr. Jac. P. Thijsse schreef na zijn publicaties over paddenstoelen: “Iedereen behoort nu al wel zooveel van paddestoelen af te weten, dat hij er niet bang voor hoeft te zijn. Integendeel, wij moeten ze om velerlei redenen bewonderen en liefhebben. En wie zich het genoegen wil gunnen, eenige soorten van paddestoelen te eten, die kan met weinig moeite en veel plezier een dozijn of zo leeren onderscheiden die lekker en voedzaam zijn.” Dat de door Dita gestoofde paddenstoelenoogst lekker en voedzaam was konden de excursiedeelnemers beamen. Het was voor ons geen vlees voor de armen, maar een natuurlijk gerecht, volgens een clublid was het zelfs een exquise gerechtje voor op de menukaart.
FOTO’S:
1. Paddenstoelhoed met groengelige sponzige onderzij in goede verhouding tot de vlezige bovenzijde van de bruingelere hoed.
2. Champignons in het gras voor in het mandje.
3. De gevuldere mand met paddenstoelen in verschillende kleuren, formaten en diverse structuren.
4. Onder leiding van Dita (links) en Betty (voorgrond) tussen boombladeren paddenstoelen zoeken.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
