TE ZIEN IN…Aflevering 385: Vriesweer, haiga, natuurfoto en haiku
REGIO – RTV NOF plaatst bij weerberichten over ijs of warmer weer dagelijks een foto van een natuurgebied, water, statig park, agrarisch buitengebied, dorp of flora in het uitzendgebied. Vanaf 2023 zijn van Gerhild van Rooij 90 ‘weerfoto’s’ verschenen, waarvan 77 in bijzondere vorm, als haiga: een regionale natuurfoto met haiku of senryu, als kort gedicht onder het weerbericht.
HAIGA EN WEER
Een haiga is oorspronkelijk een vorm van Japanse dichtkunst met een daaraan gekoppelde kunstuiting op handgeschept papier of een rolprent. Het gedicht en kunstwerk zijn van dezelfde maker, of van twee verschillende makers en de makers streven naar soberheid en zeggingskracht. Het meestal korte gedicht en beeld ondersteunen elkaar of vullen elkaar aan, ook in digitale versies. Bij de oorspronkelijke haiga hoort vaak een haiku of senryu. De meer aardse senryu is genoemd naar de schrijversnaam Senryu (Waterwilg) van de dichter Karai Hachiemon (1718-1790). Een senryu is als de wilg: buigzaam, taai en zacht en als vorm een reactie op de ‘volmaakte wereld’ in de haiku. De adel en de geestelijkheid verwoordden in de haiku vooral de objectieve puurheid van de natuur, de senryu beschrijft de mens in zijn alledaagse leven, zoals in haiku’s niet voorkomt. Het schrijven van deze en andere beschouwende Japanse dichtvormen wordt in vele talen beoefend. De haiku en senryu zijn beide opgebouwd uit drie regels van meestal 5-7-5 lettergrepen, ze passen dankzij de beknoptheid goed onder het weerbericht en bieden na de informatie even ruimte om te mijmeren of meditatiever (mindfull), naar de omgeving te kijken.
IJZIG VERDWIJNPUNT
De eerste 13 weerfoto’s van Gerhild zijn gepubliceerd op RTV NOF/Kanaal 30 Omrop fan ’e Wâlden. In deze periode stond bij de weerfoto’s de plaats, later ook kort de locatie. Bij het weerbericht van 16 februari 2023. ‘Donderdag: Meest bewolkt met later kans op regen’ en de weerberichten van 15 en 17 februari 2023 stond bij de ‘ijzige foto’ uit 2023 alleen ‘Tytsjerk’. De foto van de bevroren vijver in het oude Parkdeel van Vijversburg is later op meerdere locaties geëxposeerd en maakt anno 2026 deel uit van de solo-expositie ‘Licht’ in Kerkruimte De Beijer in Rinsumageest. Onderstaande bijbehorende haiku is in Nederlands en Fries voorgedragen bij literaire optredens, maar nooit gepubliceerd:
ijzig verdwijnpunt
de winter zandstraalt zilver
verstilde ijsweg
izich ferdwynpunt
de winter sânstrielet sulver
ferstille iiswei
KALLIGRAFIE IN IJS
Alle haiku voor het weer kunnen op zichzelf staan en hebben het beleven van natuur als onderwerp. Op rtvnof.nl/weer stond bij 14 januari 2024 een winterse natuurfoto met haiku, met de weersverwachting ’Zondagavond en -nacht winterse buien, opklaringen en minimumtemperaturen rond het vriespunt. Kans op gladheid!’ De volgende dagen waren winters met sneeuw en ijs, de haiga bleef online met onderstaande haiku die ook bij de huidige sneeuw en ijs week van 3 tot 10 januari 2026 past:
hier ligt poëzie
kalligrafie, resten riet
schrifttekens in ijs
hjir leit poesij
kalligrafy fan reiden as
skrifttekens yn iis
Los van de beelden en al voordat mijn weerfoto’s verschenen ontvouwden de haiku’s en senryu’s zich, zoals nu na de ervaring van de omgeving fotograferen. Het vertrekpunt blijft kijken, luisteren en voelen, net als bij het verbeelden in andere technieken of fotografisch de buitenwereld vastleggen. De basis is innerlijk herbeleven en verbinden, daarin weerspiegelen de wandelingen en natuurlijke omgeving in de landelijke en waterrijke gemeentes Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel. Tegelijkertijd staan de losse foto’s, en haiku’s evenals de haiga’s symbool voor de eigen, persoonlijke ervaringen en binnenwereld.
Foto’s Gerhild van Rooij:
1. IJzig verdwijnpunt, Vijversburg, weerfoto 15 tot 17.02.2023 en 28.12,2025 tot 25.4.2026 in solo-expositie Licht, Kerkruimte de Beijer, Rinsumageast (bij verbouwing Alexanderkerk).
2. Hier ligt poëzie, Aldtsjerkster Mar, foto ‘ijsweer haiga’ voor 14-16.01.2024, en januariblad Fotokalender Fryslân 2024, Gerhild van Rooij (Galerie Bloemrijk Vertrouwen).
3. Schapen op besneeuwd land, GBV-wandeling achter Aldtsjerk, richting Dokkum 04.01.2026.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
