TE ZIEN IN… Aflevering 386: Heemstrastate, ontluikende sneeuwklokjes
OENTSJERK – Sneeuwklokjes (Galanthus nivalis) horen tot de eerste winterbloemen die door de sneeuw heen groeien. Naast Frisiastate of Heemstrastate staan enkele kleine polletjes op de dikke humuslaag van beuken- en eikenbladeren onder de bomen aan het parkpad. Ze staan stijf gesloten tegen elkaar, met de bloemknoppen ingeklemd tussen hun bladeren, daarnaast hangt al een enkel wit sneeuwklokje aan de stengel.
NAAM
De naam sneeuwklokje verwijst naar de bloei tijdens de winterperiode met sneeuw en ijs. De Zweedse botanicus Carl Linnaeus maakte in 1752 een nieuwe indeling voor planten, vanaf dat jaar is de Latijnse wetenschappelijke naam Galanthus. In de18e eeuw kwam in West-Europa en de Trynwâlden, de natuurlijke tuinstijl uit Engeland op, waarbij veel tuinen in formele stijl zijn omgevormd tot Engelse landschapstuinen. Er zijn vooral rond landhuizen en buitenplaatsen massaal sneeuwklokjes en andere stinzenplanten aangeplant voor verwildering. Sneeuwklokjes symboliseren het voorbijgaan van de winter en zijn een voorbode voor nieuw leven en de lente. Sneeuwklokjes zijn kleurloos, een fijngeknepen bloemdekblad is glashelder, doordat de luchtbelletjes tussen de bladcellen weg zijn geperst en niet meer het invallende licht in alle richtingen weerkaatsen, waardoor het bloemdekblad stralend wit lijkt.
BLOEI
De sneeuwklokjes hebben zich op de buitenplaatsen en andere locaties vooral via ongeslachtelijke voortplanting verspreid. Ze vormen na de bloei, jonge bolletjes op de hoofdbol en als de pollen erg dicht worden, komen er bolletjes boven de grond te liggen en worden zo ook verspreid worden over het terrein. Hieruit slaat de plant snel op. In een aantal buitenplaatsen zijn zo grote oppervlakken bedekt met verspreid staande plantjes of zaailingen. Het sneeuwklokje houdt van humusrijke, vochtige goed gedraineerde grond en staat als ze bloeit het liefst in de zon en na de bloei in lichte schaduw zoals in hun oorspronkelijke boshabitat in zuid-, centraal- en oost Europa. Sneeuwklokje staan vaak in groepen en bloeien meestal tussen januari en maart, bij een zachte herfst soms al voor Nieuwjaar. De bloeiperiode hangt af van de locatie in combinatie met de weersomstandigheden. Sneeuwklokjes hebben een subtiele, zoete geur en groeien na de bloeitijd van twee tot drie weken nog een paar weken door om energie op te slaan voor het volgende jaar.
KLEIN BOLGEWAS
In de polletjes sneeuwklokjes bij het pad in het park Heemstrastate is te zien dat de wortelstandige smalle puntige bladen blauwgroen zijn, ze worden een 0,5 tot 1 cm breed, en de plant wordt maximaal 25 cm hoog. Sneeuwklokjes zijn een bolgewas uit de Narcisfamilie Amaryllidaceae. Elk klokje heeft een eigen bloemstengel waaraan het van de top van de stengel naar beneden hangt. De buitenste drie langwerpige bloembladen staan uiteen, de binnenste drie bloembladen zijn korter en omgekeerd hartvormig. De binnenste bloemdekslippen hebben aan de buitenkant aan de top een groene of gele, halvemaanvormige vlek. De top van het schutblad, onder de bloem, bereikt het onderstandige vruchtbeginsel. Het verwante grote sneeuwklokje (Galánthus elwésii) is in alle opzichten wat groter en heeft op de binnenste bloemdekbladen twee zeer dicht opeen staande verticaal groene vlekken in plaats van een liggende vlek.
HOOP EN NIEUW LEVEN
De Griekse mythologische Persephone brengt sneeuwklokjes vanuit Hades, de onderwereld, naar de aarde terug. Het tere sneeuwklokje is een symbool van zuiverheid en onschuld en werd in de middeleeuwen in kloostertuinen, rond abdijen en kerken geplant en geplukt voor Maria-Lichtmis, gewijd aan de 40 dagen na Kerstmis, toen Jezus als eerstgeboren zoon in de tempel aan God werd gepresenteerd (Lucas 2:22-40). In het katholieke geloof is het symbool van onschuld en zuiverheid, met die betekenis ligt het wel in graftrommels en staat het op monumenten voor kinderen. Het hangende sneeuwklokje is daarnaast symbool voor hoop, en nieuw leven na de dood, passend bij vandaag, 25 januari 2026, dag van de Holocaust herdenking.
Foto’s: Gerhild van Rooij – park Heemstrastate op 24.01.2026
1. Sneeuwklokjes opeengeperst.
2. Sneeuwklokje aan stengel naast verteerd blad.
3. Sneeuwklokje.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
