TE ZIEN IN… Aflevering 392: Sterren boerenkrokus kleuren groenstroken in Gytsjerk
GYTSJERK – In de Kloostermanstrjitte liggen, tussen de bestrating aan de zijde van dBieb en het wegdek in, lange groenstroken met ingetoomde loofbomen en gras dat, anders dan eeuwen terug, het jaar rond grasgroen blijft. Delen van de groenstroken kleuren nu zacht lila met geel, dankzij krokussen waaronder opvallend veel als sterren bloeiende boerenkrokussen of boerenkrookjes.
HERKOMST BOERENKROKUS
De boerenkrokus of Crocus Tommasinianus hoort in ons land tot de stinzenplanten en is hier sinds de negentiende eeuw ‘ingeburgerd’. Deze krokussoort bloeit in februari en maart en is onder meer te vinden bij buitenplaatsen en op gronden van stinzen en states en voormalige states, zoals in de Trynwâlden. De boerenkrokus staat ook in grasland en nu daar in deze tijd van het jaar nog veel licht op de grond valt, onder loofbomen zoals aan de Kloostermanstrjitte en in loofbossen. De boerenkrokus staat ook wel op licht beschaduwde hellingen en in particuliere tuinen bij voorkeur op vochthoudende, matig voedselrijke, en liefst kalkhoudende grond. Boerenkrokussen groeiden oorspronkelijk op kalkrijke grond tussen 1000 en 1500 meter hoogte in Zuid-Hongarije, Kroatië, Bosnië, Servië, en Bulgarije en zijn in Nederland vrij algemeen ingeburgerd. Boerenkrokussen staan vaak in pollen bijeen, de knol van deze overblijvende 10-20 cm hoge voorjaarsbloeier vormt elk jaar nieuwe knolletjes waarmee de pollen zich jaarlijks uitbreiden.
STERVORMIG
De rechtopstaande, grijsachtige bloeistengel van de boerenkrokus heeft een licht gekleurd vliezig omhulsel en zeer smalle bladen van maar 2 tot 4 mm breedte. De vroeg in het jaar bloeiende bloem van de boerenkrokus is prachtig helder van kleur. De langwerpige of elliptische bloemdekbladen hebben meestal een vrij spitse top en zijn lila of licht paarsblauw en gaan van boven naar beneden langzaam over in een grijswitte buis. Bij zonneschijn staan de bloembladen zeer wijd uitgespreid als in een stervorm. De stervormige bloei is te zien op de fotoserie van de groenstroken in de Kloostermanstrjitte in het Trynwâldster dorp Gytsjerk en op de foto genomen bij de state in Aldtsjerk, dat evenals Gytsjerk tot de Trynwâlden in de gemeente Tytsjerksteradiel hoort. De boerenkrokussen in Gytsjerk baadden op dinsdagochtend 3 maart 2026, tussen negen uur en halftien al in het licht van de maartse zon en vormden met nog de dauw op de bladen lila sterren, waaruit de goudgele meeldraden en stamper opstegen, de boerenkrokus in Aldtsjerk is op dezelfde dag genomen, maar later op de dag en verschilt in kleurtint.
DIVERSE KROKUSSEN
De boerenkrokus is een van de vele planten uit het Plantenrijk of Plantae, horend tot de stam landplanten of Embryophyta. Deze krokus valt in de klasse Spermatopsida of Zaadplanten, ingedeeld in de Clade Bedektzadigen, Eenzaadlobbigen uit de orde Asparagales, en Lissenfamilie of Iridaceae. De boerenkrokus is een soort die regelmatig in tuinen wordt aangeplant en sinds de 19e eeuw in ons land is ‘ingeburgerd’. Hoewel de krokus vaak tot de bolgewassen wordt gerekend, is de krokus geen bol, maarknolgewas. Krokussen zijn ideaal voor verwildering en vragen weinig onderhoud en zijn zeer geschikt om in borders, grasvelden en onder bomen te planten. De boerenkrokus kan gemakkelijk verward worden met andere krokussoorten zoals de stinzenplantsoort bonte krokus of crocus vernus. De boerenkrokus kan ook hybridiseren met de bonte krokus. Een opvallend kenmerk van de boerenkrokus zijn de wijd opengesperde bloemen als de zon schijnt. Bij gesloten bloemen is de witte kelkbuis het belangrijkste verschil met de bonte krokus, die juist een donkere kelkbuis heeft, ook de witte vorm van de bonte krokus. Er bestaan daarnaast verschillende grootbloemige cultivars, zoals een paarse, gestreepte en witte en de Hollandse gele krokus, deze soorten zijn geen stinzenplanten. Er zijn diverse hybriden met andere krokussoorten verkrijgbaar, er is een grote keuze in krokussoorten, maar niet een ziet er zo teer uit als de boerenkrokus stinzenplant, die als enige als een ster uit kan staan.
FOTO’S: d.d. 3 maart 2026
1. Boerenkrokusdetail in Gytsjerk op straat in de groenstrook, Kloostermanstrjitte.
2. Deel groenstrook Kloostermanstrjitte met boerenkrokussen en bonte krokussen.
3. Boerenkrokussen van bovenaf, midden op de dag in buitenplaats in Aldtsjerk.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
