TE ZIEN IN… Aflevering 393: Vooruitstrevende Vrouw Janna van der Weg, Elfstedentocht
FRYSLÂN / TRYNWÂLDEN – De Elfstedentocht leeft nog na 29 jaar. Een documentaire artfoto-presentatie eert in de 7 maart geopende Vooruitstrevende Vrouwen-expositie in Galerie Bloemrijk Vertrouwen Janna van der Weg. Vanaf 1985 kunnen vrouwen officieel Elfstedentochtwedstrijden rijden, Janna reed in 1917 als eerste snelste vrouw de Elfstedentocht uit. In Amsterdam en Blitsaerd eren een straatnaam haar en ze staat op het Elfstedenschaatser-monument (Leeuwarden).
JANNA RINSKE VAN DER WEG
Janna Rinske (Janne) van der Weg, is op 6 oktober 1893 in Ouwsterhaule geboren en overleed op 61-jarige leeftijd in 1974 in Leeuwarden. Janna was in Leeuwarden dienstbode van beroep en haar broer grondwerker. Ze waren fysiek sterk, mede dankzij hun werk en reden op 27 juli 1917 samen aan de stok de Elfstedentocht. Er reden zes vrouwen waarvan 5 finishten, Janna kwam als snelste aan. Ze kreeg een gouden speld en kleine medaille, en al snel is besloten dat alle vijf vrouwen die in 1917 finishten dit kregen. Dat Janna de snelste was maakte niet uit, ook niet dat er maar 37 van de 48 wedstrijdrijders finishten en zij met haar broer als 23ste aankwam, terwijl ze als tourrijder een kwartier later gestart was. Ze reed om te laten zien dat vrouwen wedstrijdtijden konden neerzetten, helemaal vergeleken met de eerste Elfstedentocht voor heren zette ze een snelle tijd neer. De medailles voor dames waren niet toegekend door het bestuur van de (nu Koninklijke) Vereniging Friesche Elfstedentocht, waarop voorzitter Mulier besloot dat deze niet uitgereikt mochten worden op de officiële frascati in de Harmonie in Leeuwarden.
NA 35 JAAR OOK VROUWELIJKE WINNAARS OP ELFSTEDENMONUMENT
Op 2 december 1966 is het bronzen beeld De Elfstedenrijder van Auke Hettema (1927-2004) onthuld dat met de granieten sokkel 6 meter hoog is. Eind jaren 90 beitelde Harry Hutting voor het WTC gebouw de naam van de laatste mannelijke Elfstedenrijder, H. Angenent, in de sokkel waarop sinds oplevering de winnaars staan. 35 jaar later op 16 augustus 2020 mochten namen van de eerst aangekomen vrouwen en vrouwelijke winnaars door hem worden toegevoegd. Onderaan de sokkel staan de elf steden: Ljouwert (voor) Snits Drylts Sleat Starum Hynljippen (rechts) Warkum (achter) Boalsert Harns Frjentsjer Dokkum (links).
Winnaars Elfstedentocht:
2-1-1909 M.Hoekstra
7-2-1912 C.C.J.de Koning
27-1-1917 C.C.J.de Koning
12-2-1929 K.Leemburg
16-12-1933 A.de Vries / S.Castelein
30-1-1940 A.Adema
D.van der Duim
C.Jongert
P.Keizer
S.Westra
6-2-1941 A.Adema
22-1-1942 S.de Groot
8-2-1947 J.van der Hoorn (dit is start 2e kolom)
3-2-1954 J. van den Berg
14-2-1956
18-1-1963 R.Paping
21-2-1985 E.van Benthem
26-2-1986 E.van Benthem
04-01-1997 H.C.Angenent
De op 16-08-2021 toegevoegde vrouwelijke eerst aankomenden en (officiële) winnaressen (rechts)
2-1-1909 —
7-2-1912 J.Gaastra
27-1-1917 J.van der Weg–
12-2-1929 —
16-12-1933 E.de Nekker
30-1-1940 S.Faber
6-2-1941 W.Kooistra
22-1-1942 A.Schaap
8-2-1947 S.Faber
W.Kooistra
3-2-1954 A.van Dellen – Sybesma
14-2-1956 A.van Dijk – Bajema
18-1-1963 —
Tweede kolom
21-2-1985 L.van der Hoorn – Langelaan
26-2-1986 T.Dijkshoorn
04-01-1997 K.Seinstra
PRESENTATIE
De expositie Vooruitstrevende Vrouwen is op 7 maart voor Internationale Vrouwendag geopend met een feestelijk programma. Bovenstaande tekst van Gerhild van Rooij hoort bij haar documentaire-artfoto-presentatie Wegbereider Janna van der Weg, eerste Elfstedentocht-uitrijdster in deze jaarlijkse thema- expositie in maart in de Aldtsjerkster Galerie Bloemrijk Vertrouwen. Gerhild houdt er 18 maart een lezing over Janna van der Weg en vrouwen in de eerste Elfstedentochten.
FOTO’S:
1. Foto-informatiebord met Janna en Jan van der Weg, Janna van der Weglaan (naam toegekend in 2016), Amsterdam (Streetmarkerfoto uit 2024, Andrew Ruppenstein).
2. IJs in Aldtsjerk waar Janna en andere vrouwelijke en mannelijke Elfstedenrijders doorheen schaatsen, detail van geëxposeerde foto (2026, Gerhild van Rooij).
3. Vrouwelijke eerst aangekomenen en winnaars op de rechterzijde van de sokkel van monument De Elfstedenrijder in Leeuwarden (foto 2024, CCSA4 Condor d).
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
