TE ZIEN IN… Aflevering 398: Oorlogsverhaal ‘Schamen voor je achternaam’, tot op zeer hoge leeftijd
REGIO – Geert van Diepen schreef het kinderboek Schamen voor je achternaam, een waar gebeurd oorlogsverhaal over de zusjes Henny en Carla en hun ouders. De oorlog heeft een enorme impact op hun leven. Kinderen, kleinkinderen en familie van slachtoffers of verzetsstrijders krijgen meeleven, maar de zusjes zijn nakomelingen van een NSB-burgemeester en lijden onder afwijzingen en schaamte.
JUISTE TOON
Geert van Diepen (Castricum, 1954) weet de juiste toon te raken in het kinderboek Schaamte voor je achternaam, Oorlogsverhaal over de vrouw en de twee dochters van een NSB-burgemeester de juiste toon te raken voor kinderen. Het boek is oorspronkelijk opgezet als een schoolproject voor het basis- en voortgezet onderwijs over De Tweede Wereldoorlog in Langedijk, de standplaats van de NSB – burgemeester in het boek. In het RTV NOF-uitzendgebied en daarbuiten zijn er families met vergelijkbare oorlogstrauma’s als van Henny en Carla.
LEESBOEK EN LES
Voorin het boek staat een toelichting op de namen, organisaties, afkortingen, woorden en topografische plaatsnamen in het oorlogsverhaal. De schrijver legt eerst uit dat zusje Carla naar aanleiding van het zien van een documentaire over naar Westerbork verbannen NSB-ers, zoals haar vader, een grote stap nam. Ze was ver in de tachtig en besloot om eindelijk haar ervaringen in en na de oorlogsjaren met anderen te delen. Carla kreeg hulp van Harry Vogels, schrijver van een boek over goed en fout in de oorlog in zijn familie. Hij schrijft over de belevenissen van Carla, Henny, hun moeder en vader een dik boek voor volwassenen. Hij doet daarvoor onderzoek in archieven. Geert van Diepen maakt er een kinderboek van, de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in de eigen omgeving komt daarin dichtbij, zoals alle waar gebeurde verhalen dichterbij komen dan algemene geschiedenislessen. Het kinderboek roept in hoofdstuk ‘Aan de slag’ op om er zelf over na te denken wat jij in bepaalde situaties zou doen en wat je schamen of juist trots zijn met jou doet en met je familie.
STOUTJESMEID
Henny, het oudere zusje van Carla, heeft haar eigen oorlogservaringen in een familieboek opgeschreven. Ze is overleden en Carla kan met niemand praten over hun leven in en na de oorlog en hoe ze zich schaamt voor haar achternaam. Het oorlogsverhaal is vanuit hun kinderlijk perspectief geschreven. De zusjes vragen zich vaak af wat er thuis in het burgemeestershuis in Langedijk gebeurt en wie die mensen zijn die er langskomen. Hun vader heeft geen idee dat hun moeder vertelt dat, als hij er niet is, zij naar Radio Oranje luistert. Ze weten dat er ‘s avonds wel eens iemand stiletjes in een rommelkamertje sluipt. Het huis van de burgemeester is de laatste plaats om hem te zoeken. Uit reacties van buitenaf voelen de zusjes wel dat ze als vijanden gezien worden. Ze groeien op in een verscheurd gezin, maar hebben veel steun aan elkaar. Op 5 mei 1945 wordt Carla Stoutjesmeid genoemd en krijgt ze nageroepen: Waar is je foute vader? De schaamte daarover blijft en neemt alleen maar toe. Ze vinden wat hun vader gedaan heeft verschrikkelijk.
OUDE MENSEN
Hoe moeten ze met hun vaders naam omgaan? Die naam is ook hun naam en je naam kun je niet afdoen of uitgommen, die naam is nu voor altijd een aanwijzing dat ze kinderen zijn van een foute vader, ook als hij allang is overleden. Ze zien zichzelf als foute kinderen en later zien ze zichzelf nog steeds als foute volwassen mensen, wat ze ook doen of presteren, een familielid fout betekent allemaal fout. Dat blijft zo tot ver na hun tachtigste levensjaar. Na de oorlog worden ze gescheiden van hun apart gevangen genomen ouders en hebben geen idee wanneer ze hun moeder weer mogen zien. Hun moeder komt weer vrij en wordt gerehabiliteerd, hun vader wordt terecht zwaar gestraft. Zijn de kinderen van toen in zijn kielzog tegelijk veroordeeld of wegen hun eigen levens ook mee op de schaal van gerechtigheid en weegt de houding van hun moeder wel mee? Wat is fout als je kind bent?
Tip: zie ook TE ZIEN IN 316: Helder verwoord kinderboek: Onze opa’s in de oorlog
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.