TE ZIEN IN… Aflevering 402: Frits Bosch boeit met ‘Tante Alie voor, tijdens en na de oorlog’
ALDTSJERK – Zaterdag 9 mei 2026 vertelde de gevierde boekauteur-spreker en oud-psycholoog Frits Bosch voor het eerst 30 minuten over Tante Alie voor, tijdens en na de oorlog. De genodigden, bezoekers van literaire of cultuurhistorische lezingen in Galerie Bloemrijk Vertrouwen, luisterden ademloos en gaven daarna ruim 100 minuten reacties, tot na sluitingstijd van GBV.
PRIMEUR
De datum negen mei was gekozen omdat het de dag was voor de tiende mei van 1940 waarop de grenzen van Nederland overschreden werden, waarna het overschrijden van vele humane grenzen en waardigheid plaatsvond. Het vernietigen van vele levens tijdens de Tweede Wereldoorlog duurde van tien mei 1940 tot vijf mei van 1945. Tijdens daaropvolgende afrekeningen is niet altijd zorgvuldig gehandeld blijkt achteraf, er was te veel pijn, leed en frustratie om naoorlogse situaties te overzien. Dit thema maakt deel uit van het verhaal van tante Alie, de zus van de vader van Frits Bosch en de goedheid zelve. Er komen, 81 jaar na de oorlog, nog steeds nieuwe verhalen naar buiten zoals dit verhaal. Verslagen, boeken, documenten, audio-, beeld- en filmopnamen van ooggetuigen en nabestaanden onthullen een veelomvattende waarheid. Een deel van de vrijgekomen documenten en verhalen belicht de dunne scheidslijn van goed en fout, macht en onmacht en hoe keuzes ook volgende generaties raken. Frits Bosch riep beelden op van het ongemak van situaties, meningen en omgang met elkaar tijdens de primeur van het authentieke verhaal over zijn tante Alie. Hij belicht bij haar leven en inzet ook de rechtspraak en rechtvaardigheid vlak na de oorlog.
WEERGALOOS KRINGGESPREK
Na de vertelling volgde in plaats van het gebruikelijke half uur voor vragen aan de auteur, een weergaloos kringgesprek. Het napraten over de toespraak van Frits Bosch duurde liefst een uur en drie kwartier. Recht, onrecht, oorlog en vrede, impact van keuzes, karakters en omstandigheden, en ook van dwang en psychologische druk, naast beslissende keerpunten kwamen daarbij aan de orde evenals openheid en verborgen ongemak bij tante Alie die het opnam voor een kostganger die in 1943 een abonnement op een fout blad opgezegd had, maar onevenredig zwaar veroordeeld werd omdat er nauwelijks ruimte voor nuance was na de oorlog. Bosch verwoordde het belang van de warmte en houding van tante Alie. Vanaf zijn geboorte tot het eind van haar leven was zij een belangrijk ijkpunt voor zijn eigen zelfvertrouwen, ontwikkeling, leven en carrière. Het geslaagde eerbetoon aan tante Alie 9 mei was tegelijk een tijdsbeeld. Bosch kijkt als oud-psycholoog en neef naar zijn tante.
ER TUSSENIN EN SLOT
Zijn eerste boek Help de Psycholoog verzuipt staat op zichzelf en beschrijft de ontwikkeling van de Eerstelijnspsychologen. Bosch ziet als psycholoog hoe zwaar het voor Alie was om na de lagere school thuis te moeten poetsen voor haar maniakaal schoonmakende moeder. Alie kon haar schrijverstalent alleen inzetten voor familieaangelegenheden, zoals het citaat op rijm dat Bosch na zijn afstuderen als psycholoog ontving, met een honderdgulden biljet en opmerking dat er meer naar hem toe kon komen. Elkaar respecteren en wat gunnen is niet vanzelfsprekend, wist Frits toen hij zich thuis en op school als kind en puber vaak ergens tussenin voelde. Het boek in wording volgt op zijn boeken De Tromslager en De Jutter en vormt het slot van de Bosch-trilogie. Frits Bosch vertelt dat hij het vanuit het perspectief van zijn ouders en grootouders en zichzelf schrijft en dat afwijzing, dienstbaarheid, volharding, hard werken, ondernemingslust en creativiteit bij de generaties Bosch horen, vanaf de Napoleontische tijd tot in crisistijden, Eerste en Tweede Wereldoorlog en Wederopbouw. Wanneer het boek uitkomt zal Frits Bosch weer uit Haarlem naar GBV komen.
FOTO’S:
1. Auteur-spreker en oud-psycholoog Frits Bosch met foto van tante Alie (lezing 9.5.2026).
2. Frits Bosch nazit (Galerie Bloemrijk Vertrouwen, Van Sminiaweg 70 Aldtsjerk, 9.5.2026).
3. Marloes Eerden, Omwonden zwaard, marmer/brons (tot 31 mei do/vr/za 14 – 17 uur, GBV).
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
