TE ZIEN IN… Aflevering 403: Wandelen langs witte paardenkastanjekaarsenkroon
OENTSJERK – De paardenkastanjeboom met grote witte kaarsenkroon aan de Rengerswegzijde van de bijenweide en de kastanjeboom dichter bij de Rengershiemzijde stonden centraal in de groen erfgoedverhalen tijdens de GBV moederdagwandeling over de bijenweide. Een deel van de overdaad van de witte paardenkastanjebloesems met van geel naar rood verkleurd honingmerk ligt nog zachtjes neergeregend te twinkelen tussen wilde flora en groene zaailingen.
IJKPUNTEN
Paardenkastanjebomen worden nog altijd als sierbomen aangeplant, staan vaak in een monumentale omgeving of zijn laanbomen. Vroeger waren leikastanjes even bekend als leilindes en stonden ze als zonwering voor grote boerderijen en monumentale panden. De weide grenst aan het gazon van de karakteristieke tuinmanswoning, die met het Heemstrapark de enige tastbare herinnering vormt aan de vroegere Heemstrastate en buitenplaats van de adel. De kastanjeboom aan de Rengerswegzijde past cultuurhistorisch bij dit stenen en groene cultuurerfgoed waarvan de al strak gemaaide grond aan de tuinmanwoning en Heemstraparkzijde deel uitmaakt. De kastanje tegen de grens van het Heemstra erfgoedgazon staat op de ‘wilde’ Bijenweide als ecologisch zeer waardevol ijkpunt. De geurende bloemen van de paardenkastanjebomen trekken veel bestuivers aan en bieden ruimte aan vogels.
KAARSEN
De witte paardenkastanje, Aesculus hippocastanum, kan tot tweeëneenhalve eeuw oud worden. Het is bijna onvoorstelbaar hoe uit een enkele bruine kleverige bloemknop zo’n opvallende, rechtopstaande witte pluim van 15 tot 30 cm hoogte kan ontvouwen. De vorm, majestueuze bloeiwijze recht boven op de takken doet denken aan een witte kaars. De kastanjekaarsenkroon trekt door de veelheid aan witte bloemen in mei van veraf de aandacht, dichterbij vallen in de boom de gekleurde honingvlekjes, meeldraden en stampers van de bloemen op, ze zijn uitgewaaierd op de grond en in de vijver van de bloemenweide. De boom geeft verkoelende schaduw in de zomer en in de herfst volgt een goudgele kleurenpracht, alsof de bladeren de boom tot een grote kleurvlam maken.
ZESTIENDE EN ZEVENTIENDE EEUW
Het duurt tien tot 15 jaar eer de paardenkastanje bloeit. De geweldige bloemenmassa van al vroeg aangeplante bomen in het Balkangebied is in 1557 beschreven in het Turkse Constantinopel. Vijftien jaar later, in 1572, is de eerste kastanjeboom in Europa aangeplant in de tuinen van Wenen. In de zeventiende eeuw is in 1608 de eerste boom in Nederland geplant in de Hortus in Leiden. Vanuit deze tuinen is de paardenkastanje door Noord-Europa verspreid. Al eeuwenlang staan in Nederland paardenkastanjes langs lanen, bij kastelen, states, kerken, in natuurgebieden, stadspaken en op buitenplaatsen. Vrijwilligers zeismaaien in de herfst de bijenweide, snoeien (bramen-)struiken en verwijderen opschot van bijvoorbeeld de paardenkastanje. Anders dan in het Heemstrapark, waar ook kastanjes staan, worden planten, struiken, bomen langer met rust gelaten om zaad te zetten en nestgelegenheid te bieden. Een deel blijft staan als overwinteringsplaats voor insecten.*
NAAM PAARDENKASTENJE EN HANDEN
De zaailingen op de Bijenweide zijn zelfs tussen de bloeiende rododendron en andere struiken aan het pad te herkennen aan de bladeren. Elk blad lijkt een hand gevormd door vijf tot zeven in grootte variërende bladen die op één punt samenkomen op de bladsteel, het middelste blad is het langst en meet 15 tot 20 centimeter. De randen van de bladeren van de paardenkastanje of Aesculus hippocastanum (L153) zijn gezaagd. Deze landplant of Embryophyta, klasse zaadplanten of spermatopsida, Clade, Bedektzadigen, Nieuwe tweezadigen, Malviden, hoort tot de zeepboomfamilie Sapindales, klasse zeepboomzaadplanten (Sapindaceae). De naam paardenkastanje (hippocastanum) dankt de boom aan het paardenhoefvormig litteken onder de afgevallen bladsteel op de twijgen.
FOTO’S: GBV-moederdagwandeling ‘Kastanjes op bijenweide’ namiddag 10 mei 2026
1. Bloeiende witte paardenkastanje, Bijenweide Rengersweg naast gazon en cultuurhistorische Tuinmanswoning, Heemstrapark.
2. Paardenkastanjebloesems, rood honingmerk, Bijenweide Frisiastate-zijde.
3. Paardenkastanje bij bankje Bijenweide, links schemert de Tuinmanswoning uitbouw door het groen, rechts staat Rengershiem.
4. Kastanjebloesems tussen o.a. kastanje-opschot, zuring, boterbloemen en paardenbloemen, Bijenweide Oentsjerk.
* De biodiverse Bijenweide, Vlinderberm en het Blommenpaad vallen onder Levende bermen – Stichting Cultuur en Landschap Trynwâlden
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
