TE ZIEN IN… Aflevering 412: Historische huistekens op straat en K bij Casa Nostra
DOKKUM – Verhalen liggen in de Elfstedenstad en hoofdstad van Noardeast-Fryslân op straat. Ze verwijzen naar de stadsgeschiedenis, als je ze kunt lezen. Aan de Halvemaanspoort liggen voor de deuren of voor de tree of treden naar de deur of de verhoogde stoep ingemetselde huistekens in het straatdek, waaronder een nieuwe teken K voor Casa Nostra.
STOEP HOEKPAND
Op de voorgevel van het huis op de hoek Halvemaanspoort – Op de hoogte – hangt links van de deur een wit nieuw bord ‘Casa Nostra Epie en Sjoukje Kooistra’. De bewoners genieten op hun verhoogde stoep langs de hele voorgevel van een drankje, het uitzicht op het Grootdiep en de passanten, niets belemmert het uitzicht vanaf deze ruim zes bakstenen brede en een enkele staande baksteen hoge stoep aan de Halvemaanspoort. Er staan geen stoeppalen met kettingen voor, wel lage gesmede afscheidingshekken vol krullen met punten bovenop aan de Op de Hoogte zijde en naast huis nummer drie. De Halvemaanspoort heeft oneven nummers en loopt tot nummer 25. Tegenover de entree met dubbele deuren van Casa Nostra, ligt in het straatdek een ingemetselde hoofdletter K als huisteken.
NIEUWSTE HUISTEKEN
De K is het enige nieuwe teken in de reeks herkenningstekens in de bestrating van de Halvemaanspoort en een cadeau van de stratenmakers die buiten aan de herstrating van de Halvemaanspoort en omgeving werkten. Ze kregen in die hele periode binnen bij de Kooistra’s heerlijke koffie aangeboden (gratis). Het gebaar is enorm gewaardeerd. De straters hebben toen de bewoners niet thuis waren ter hoogte van hun dubbele entreedeur een huisteken voor hun stoep gelegd. Casa Nostra was het enige pand zonder teken voor de deur en de straters besloten dat er een hoofdletter K gelegd moest worden als eerbetoon aan de gastvrijheid van de Kooistra’s. Het vierkante in rode en gele bakstenen uitgevoerde teken vormt met de oude huistekens een slingerende lijn in de bestrating. De tekens liggen voor huisdeuren zonder treden en voor een of meer traptreden van andere deuren en ook ter hoogte van toegangsdeuren achter verhoogde stoepen, zoals van Kooistra.
HERKENNINGS TEKENS
De Kooistra’s vertellen dat ze het teken zelf niet nodig hebben om hun deur te herkennen. Het verhaal gaat dat na het tot in de kleine uurtjes samenkomen om contacten te leggen of onderhouden en van alles te vieren in Dokkumse uitgaansgelegenheden de Halvemaanpoort-bewoners in beschonken toestand verkeerden. Tegen de tijd dat ze eindelijk op huis aangingen herkenden ze in het donker niet altijd hun eigen voordeur. De kentekens in het straatdek zouden daar een eind aan maken, die herkenden de bewoners beter dan hun voordeur.
VERANDERD STRAATDEK
De Halvemaanspoort is met rode bakstenen bestraat, maar op een in 2010 door Gouwenaar genomen foto van het Rijksmonument Halvemaanspoort 15-17 bestaat de bestrating uit gele bakstenen en zijn de huis-herkenningstekens rood omkaderd. In de rode herbestrating zijn ze extra omkaderd met gele bakstenen, alleen de K is meteen met dubbel kader neergelegd. Het veld bij de K is links van de rode K in de breedte gelegd, evenals het deel tussen de diagonalen van de K, boven en onder die diagonalen zijn ze in de lengte gelegd waardoor het rechtervelddeel dezelfde hoeken heeft als de in visgraatverband gelegde bestrating. De rode huistekens in de vorm van een hoofletter Y, en I, 1 of vlakverdeellijnen, zandloper, plusteken, minteken, vierkant veld of kader, of drie zijden van een vierkant zijn allemaal binnen het standaard rode kader gelegd. Pand nummer 1 was het enige huis zonder huismerkteken, met het nieuwe K-teken is de erfgoedreeks in de straat gelijk aan het aantal toegangsdeuren en compleet. Of was de straat al compleet en zouden de oorspronkelijke bewoners te statig geweest zijn voor een teken voor de deur, of was er geen teken nodig omdat een hoekhuis altijd herkenbaar is?
Foto’s:
1 Deel van slingerlijn met dubbelgekaderde huisherkenningstekens in rode bakstenen bestrating, vanaf Halvemaanspoortbrug kant, vooraan een vierkant als teken (21.9.2026 Gerhild van Rooij).
2. Gele baksteenbestrating met rood omkaderde huis-herkenningstekens voor Rijksmonument Halvemaanspoort 15-17(foto 13.9.2010, Gouwenaar).
3. Nieuw huisherkenningsteken voor verhoogde stoep van hoekhuis ‘Casa Nostra Epie en Sjoukje Kooistra’ Halvemaanspoort (21.9.2026 Gerhild van Rooij.
4. Huisherkenningsteken met I, 1 of verticale vlakverdeling voor huis met twee treden (21.9.2026 Gerhild van Rooij).
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
