TE ZIEN IN… Aflevering 415: De plumeau, states en museumhuis Van Eysinga, deel 1
REGIO – Adellijke families woonden in de zomer op voorname states en buitenplaatsen en in het winterseizoen in stadspaleizen of stadsvilla’s. Hendrick de Keyser Museumhuis Van Eysinga, is een voormalig winterverblijf van de familie Van Eysinga. In de poetskelder is een plumeau te zien, een steel met onderaan een pluim struisvogelveren om interieurs stofvrij te houden.
STAD EN LAND
In Tytsjerksteradiel, in het bijzonder in de Trynwâlden, en in de aangrenzende gemeenten Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Achtkarspelen staan nog states. Borden, paden en straatnamen herinneren er aan voormalige states en hun bouwheren en bewoners. Staniastate in Oentsjerk was bijvoorbeeld het zomerverblijf van de adellijke Wilco Julius van Welderen Baron Rengers (1835-1916), die met zijn vrouw en hun 9 kinderen tijdens het seizoen in de winter in De Olde Signorie in Leeuwarden verbleef. De panden zijn geen familiebezit meer. Frans van Eysinga woonde met zijn familie in het statige huis aan de Koningsstraat en Turfmarkt in Leeuwarden en ook dat huis is al lang geen familiebezit meer. Vereniging Hendrick de Keyser heeft het in 2018 geopend als Museumhuis Van Eysinga. Osingastate, het zomerverblijf van familie Van Eysinga stond in Langweer en is afgebroken.
UPSTAIRS – DOWNSTAIRS
Het eeuwenoude stadsverblijf, nu museumhuis Van Eysinga, heeft een prachtige salon of zaal, voorname woon- en werkvertrekken en gangen. Het is ingericht in Louis XVI stijl zoals in de tijd dat bouwheer Frans en familie hier upstairs leefde. De werkvertrekken voor het personeel en de opslagruimtes met lage plafonds, kleine ramen, onbedekte vloeren en goedkope kleuren op het houtwerk liggen uit zicht, downstairs. Het souterrain steekt schril af bij de prachtig gedecoreerde vertrekken voor de familie, waar tapijten, wandbespanningen en schilderijen prachtig uitkomen in het door de hoge ramen binnenvallende licht en licht van de luchters, die details van meubels laten sprankelen.
IDEALE ONTSTOFFER
Tegenover de historische keuken ligt in de donkere, zeer smalle poetskelder een plumeau van struisvogelveren om de fraaie interieurs van de ruime, hoge en lichtere vertrekken boven stofvrij te houden. De plumeau bestaat uit een steel met pluim van superzachte struisvogelveren waarmee kwetsbare oppervlakten in het interieur krasvrij van het fijnste stof ontdaan worden. Antiquairs gebruiken dit type plumeau nog altijd voor het afstoffen van delicate meubels en kunst. Een veren plumeau is een super lichtgewicht afstofgereedschap om de handgemaakte meubels en voorwerpen veilig en effectief stofvrij te maken. In tegenstelling tot een stofdoek laat de pluim van de plumeau stof niet opdwarrelen maar trekt het stof juist aan en houdt het vast. Het is een handig en hygiënisch hulpmiddel om snel en grondig kostbare interieurs te ontstoffen.
STOFDOEK EN PLUMEAU
Fraaie tafels, stoelen, kasten, klokken en kisten met inlegwerk, krullende houten reliëfvormen en beslag kunnen dankzij de steel van de plumeau makkelijk van boven tot onder afgestoft worden, zonder veel bukken of reiken. Afstoffen met een stofdoek zou betekenen voor elke hoek, krul, inham en rand een aparte beweging maken en meer reiken, wenden en bukken. De plumeau glijdt in een lange beweging langs hoekjes, krullen en andere uitgesneden of uitgehouwen of gesmede vormen en is ideaal om de luxeuse wandbekleding stofvrij te houden. De pluim geeft nauwelijks druk en glijdt langs plinten, sierstucranden, bewerkte en vergulde houten randen van lambriseringen, langs haardschermen, decoraties op schoorsteenmantels en bewerkte lijsten van schilderijen en familieportretten, luchters en siervoorwerpen.
PLUMEAU SCHOONMAKEN
De zachtheid en het lage gewicht van de pluim struisveren maakt de plumeau zeer geschikt om breekbare voorwerpen van glas of keramiek vluchtig af te stoffen, en ook lampen en voorwerpen dicht bij het plafond. Spinrag kleeft aan de flexibele veren pluim en beschadigt dit en moet met een ragebol weggehaald worden. Door middel van de natuurlijke statische elektriciteit houden de struisvogelveren de stofdeeltjes vast en partikels in de lucht. De plumeau moet na gebruik schoongemaakt worden om de stofbindende werking te behouden én de levensduur te verlengen. Een schone plumeau werkt beter en is hygiënischer. Na het afstoffen worden de stofdeeltjes liefst buiten uit de plumeau geklopt, door de steel met de veren omlaag in de hand heen en weer te rollen. De plumeau mag nooit tegen een meubelstuk of muur geklopt worden, dat beschadigt de pluim en het vermogen om stof op te nemen en vast te houden.
Foto’s:
1. Vier wilde struisvogelvrouwen wandelen in hun natuurlijke habitat, de savanne, 21e eeuw, Foto The iop.
2. Struisvogelplumeau boven witmarmeren tegels, Hendrick de Keyser Museumhuis Van Eysinga, foto Leeuwarden, 24.9.2025, Gerhild van Rooij
3. ‘Afstof-object’ Amor, pijlenkoker en vlinder op horloge, vergulde randen houten paneel, werkkamer Museumhuis Van Eysinga, foto 24.7.2025, Gerhild van Rooij.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
