TE ZIEN IN… Aflevering 419: Brandnetelbulten en geneesbladen weegbree
TRYNWÂLDEN – Kinderen ontdekken spelend hun omgeving. Ze buigen voorover om een vlinder, libelle of padje te volgen, steken gehurkt hun arm uit om eikels, beukennootjes of hun bal op te rapen of ze spelen verstoppertje. Ze komen daarbij ongemerkt langs brandnetels die soms hun huid raakt, waarna er jeukende bulten opkomen. De natuur biedt weegbree als geneesblad, een natuurlijke EHBO.
‘WONDER’
Er zijn vijf soorten weegbree in ons land, waarvan de grote weegbree Plantago major en kleine weegbree Plantago lanceolata de meest algemene soorten zijn. Grote weegbree wordt wel ‘brede’ weegbree genoemd, maar dat is niet de officiële term. De volksnamen voor grote en smalle weegbree luiden: allergiekruid, blarenkruid, jeukkruid, wondkruid en ezelsoren. Ravotten, je uitleven in de natuur kan ook zorgen dat je tijdens het uitwijken langs de brandnetels schampt. De plant die tegen jeuk hielp was voor ons thuis een wonderkruid. Kort geleden hoorde ik tijdens mijn wandeling een kind roepen ‘het jeukt’. Hij bleek in de brandnetels gevallen. Na mijn tip pluk weegbreebladen, kneus ze en wrijf ze langs je bulten, vertelde hij nog rondspringend en zijn onderarm tonend dat hij dat niet kende en geen idee had wat kneuzen was. Ik wees de bladrozetten van de smalle weegbree aan, plukte van verschillende planten een enkel smal blad en liet zien hoe je die kon kneuzen. De jeuk maakte hem stoer genoeg om iets geks te proberen, hij nam de bladen aan, hield ze meteen tegen de bulten en wreef even. De trotse glimlach waarmee hij aan andere kinderen meedeelde dat het echt werkte was prachtig, mijn dag daarmee ook.
VOETSTAP VAN DE BLANKE
Tijdens de GBV-cultuurwandelingen over groen erfgoed vertel ik vaak over de met de Europese geschiedenis verbonden naam van de uit Europa stammende weegbree. Dankzij de Europese expansie vanaf de 16e eeuw is deze plant over de wereld verspreid. Weegbree, verwijst naar wegen verbreden en staat op plaatsen waar veel mensen langskomen zoals op stoepen en straten, in bermen en veelbetreden paden over weiden of door grasvelden in plantsoenen en de plant staat langs bosranden en naast of op andere natuurpaden. De zaadjes van de weegbree-aren worden net als lijnzaadjes, na regen of dauw een soort kleverige gel die blijft plakken aan schoenzolen en aan wielen ofwel banden van diverse voertuigen. De zaden worden zo aan de schoenzolen overal mee naar toe genomen en vallen onderweg na het opdrogen van die zolen en banden af op de grond en wegen. De oorspronkelijke Indiaanse bewoners van Amerika noemden de grote weegbreeplant, met haar brede lepelvormige bladen, daarom de “voetstap van de blanken of bleekgezichten”. Blanken hebben onderweg de weegbreesoorten in Amerika en andere werelddelen geïntroduceerd en verspreid.
HUISMIDDEL
Wetenschappelijk is vastgesteld dat weegbree een bron is van aucubine, een natuurlijk antibioticum en verzachtend werkt op de huid. Door archeologische vondsten is bekend dat weegbree 4.000 jaar geleden al medicinaal werd gebruikt in de kruidengeneeskunde. Dit huismiddel tegen ‘branden’ of jeuk door brandnetel groeit op natuurlijke plaatsen vlak bij diezelfde brandnetels. De brandnetelplanten zijn belangrijk als voedsel en schuilplant voor insecten en vogels en vergroten daarmee de biodiversiteit meldt ook de Vlinderstichting.
Foto’s:
1. Enigszins gekneusd Smal Weegbreeblad, herkenbaar aan de parallelle nerven, om de jeuk en zwelling te verzachten, meer kneuzen geeft meer groen sap vrij en werkt nog beter (foto locatie Heemstrapark, Oentsjerk).
2. Snel opkomende ‘brandende’ bulten op met brandnetels in aanraking gekomen huid. (foto locatie als 1).
3. Bladen Smalle weegbree (foto locatie Van Sminiaweg, Aldtsjerk).
4. Bloeiende Smalle weegbree (foto locatie als 3).
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
