Te zien in Aldtsjerk aflevering 86: Fotografie Rob Roukema
ALDTSJERK – De Coronaproof duo-expositie Buiten binnen is t/m 28 februari te zien in de ramen, Van Sminiaweg 70. Naast foto’s van oud-Gytsjerker Rob Roukema staat er keramiek van Wille Boudewijn. Rob Roukema (1950-2020) was als fotograaf actief op divers terrein en dreef jarenlang zijn zaak Foto MARO in Gytsjerk. Te zien in… 86, Gerhild van Rooij
ALDTSJERK – De Coronaproof duo-expositie Buiten binnen is t/m 28 februari te zien in de ramen, Van Sminiaweg 70. Naast foto’s van oud-Gytsjerker Rob Roukema staat er keramiek van Wille Boudewijn. Rob Roukema (1950-2020) was als fotograaf actief op divers terrein en dreef jarenlang zijn zaak Foto MARO in Gytsjerk. Te zien in... 86, Gerhild van Rooij.
Atelier
Rob Roukema is nog altijd bekend in de Trynwâlden en kwam hier nog vaak vanuit andere plaatsen waar hij woonde en atelier hield, onder meer in Leeuwarden, het Bildt en Dokkum. Hij werd op 31 oktober 1950 in Workum geboren ging al jong mee met de vaart, waar hij naar eigen zeggen discipline leerde en afzien. Daarna is hij naar de Rietveld Academie gegaan in Amsterdam en woonde en werkte na de afronding van deze studie in diverse plaatsen in Nederland en Frankrijk. Hij voerde diverse opdrachten uit, werkte voor commerciële bedrijven en als vrij kunstenaar.
FOTO MARO
Zijn fotozaak Foto MARO in Gytsjerk was naast de toenmalige Vivo-supermarkt gevestigd. De zaak was in de wijde omgeving een begrip voor reportages en portretten. Daar droegen de in die tijd spraakmakende portretten in de etalage aan bij. Rob beperkte zich niet. Hij was in zijn hart een beeldend kunstenaar. Hij vond het een uitdaging om mensen neer te zetten in mooi licht en hun eigenheid naar voren te halen. Dat zijn portretten bijzonder waren – en dat nog altijd zijn – vond men in de omgeving vanzelfsprekend.
Naakt
Dat hij een moeder en baby heel decent en liefdevol fotografeerde was dat niet en helemaal niet dat deze portretten levensgroot in de etalage stonden. Toch kwamen er moeders die net zulke portretten wilden laten maken. Rob had de bakens voor ze verzet en dat kon alleen omdat hij bezig was met een kunstwerk, niet met pure commercie. Hij nam de tijd waar nodig en deed daarnaast commerciële opdrachten, waarover hij zei: “Dat kan ik op de automatische piloot en dat boeit me niet echt.”
FOTO PERS FRIESLAND
Hij richtte FOTO PERS FRIESLAND op. Hij koos deze naam omdat hij er trots op was dat hij van Friese afkomst was. Vanuit ‘zijn’ Friesland leverde hij journalistiek en documentair werk en portretten aan de geschreven media, waaronder landelijke dagbladen en tijdschriften. Hij won daar zelfs een bronzen camera mee. Later werkte hij als docent op het vervolgonderwijs en ontwikkelde daar een nieuwe digitale foto-opleiding voor. Uiteindelijk keerde hij terug naar vrij werk, waaronder fotografie zoals nu te zien is in de raamexpositie.
Brochure
Zijn kunstwerken omvatten meer disciplines dan alleen fotografie, daarom legde hij in zijn exposities er altijd in eigen beheer gemaakte boeken bij met afbeeldingen van ander beeldend werk. Een van die showboeken bevatte uitsluitend fotokunstwerken, waaronder straatmuzikanten. De boeken lagen ter inzage bij zijn exposities in de Benelux en waren nooit te koop, Echt werk, daar ging het om, niet plaatjes kijken, boekje dicht. Omdat hij nooit werk in alle technieken tegelijk kon tonen, vond hij het wel belangrijk om via een showboek zichtbaar te maken in hoeveel technieken en materialen hij werkte. En helemaal bij fotografie, dat volgens zichzelf niet altijd voor volwaardige kunstvorm beschouwd werd, al hingen die zijn werken wel in galeries. Hij wilde dat bezoekers wisten dat hij ook schilderde en beelden maakte van brons en steen.
Oeuvre
De enige oeuvre-expositie met werk uit alle disciplines waarin hij zich uitdrukte, uitgezonderd zijn werk in de openbare ruimte, vond plaats na zijn overlijden. Met die expositie in GBV in 2020 ging postuum een wens in vervulling, Rob had een voorliefde voor raku en daarom is toen gekozen voor een duo-expositie met raku en pittfire werk van keramist en raku-specialist Tjabel Klok. Voor de raamexpositie viel de keus op werk van Wille Boudewijn, dat Rob prachtig werk vond. De afwerking en combinatie met amuletachtige vormen en paardenhaar maakten het voor hem tot iets bijzonders.
Passanten
Het is er nooit van gekomen om een fotoboek over zijn leven, kunst en optredens uit te brengen. Om de foto’s en kunstwerken in andere, al of niet in opdracht gemaakte kunstwerken uit te brengen voor groter publiek. Wel is er bij Galerie Bloemrijk Vertrouwen eerder een folder uitgebracht over zijn getoonde serie Straatmuzikanten, met beknopt CV en enkele citaten over deze serie. Rob zei daarover: “Ik heb mijn vriend Ed van der Elsken (1925-1990) aan het eind van zijn leven beloofd om deze serie zwart-wit foto’s te maken.”
Binnen – Buiten
Een deel van de fotoserie Straatmuzikanten staat samen met portretten van andere vaak oudere passanten in de raamexpositie Binnen Buiten. De titel van deze duo-expositie met gedraaid keramisch werk van Wille Boudewijn is aan deze serie ontleend. Op zijn toenmalig atelier in Leeuwarden hebben wij als galeriehouders veel gesproken over het werk van Rob. Op dat moment schilderde hij vooral en lagen de oude foto’s in de kelder. Toen hij ze liet zien viel de term Binnen – Buiten. Als straatmuzikant in de buitenwereld, de multiculturele muziek die binnen in je zit delen. Muziek hoor je buiten je en neem je binnen in je op. Die woorden Binnen Buiten stonden naast andere woorden en uitspraken die hem inspireerden in wit krijt op de met zwarte schoolbord bedekte deur naast zijn ezel.
Straatmuzikanten
Volgens Andries Tóth hebben de straatmuzikanten in de serie allemaal hun eigen sfeer en zijn het tijdloze beelden.” In de portretten van straatmuzikanten vallen naast het speelplezier, en de concentratie ook het fysieke en emotionele van op straat muziek maken op. Roukema was in zijn jeugd jockey en tot een jaar van zijn dood was hij karatemeester en sportmasseur. Hij had oog voor de fysieke spanning en kende mede dankzij de sportieve achtergrond het menselijk lichaam door en door. Als kunstenaar kijkt hij naar compositie, contrasten, het verhaal dat hij in een beeld wil vangen. Dat is al een mooie combinatie, maar hij is ook betrokken als gitarist, bassist en acteur.
Theater
Uit deze foto’s maar ook uit andere portretten van musici in studio’s, op festivals en op podia in theater spreekt een sterke betrokkenheid bij het onderwerp en muziek in het bijzonder. Rob was een multitalent en naast sportman, fotograaf en kunstenaar ook actief als acteur en musicus. Het gevoel voor theater in zijn foto’s komt mede voort uit het acteren in heel verschillende setting in uiteenlopende producties. Rob speelde onder verschillende regisseurs in de Benelux en Frankrijk, in kleine en grote theaters en op locatie.
Toneel
De grote en kleine producties waarin hij optrad omvatte repertoire uit diverse eeuwen en hedendaags werk. Roukema speelde onder meer bij Herman van Veen in muziektheaterstukken, in het Frysk Festival in theaterproducties op locatie, in kerkelijke spelen in Leeuwarden, bij Vet Cool speelde hij in moderne sprookjes voor kinderen en hij was te zien in diverse historische toneelproducties van TOTheater, van Heijermans tot Commedia dell’arte, en dan waren er daarnaast nog veel meer adhoc toneelproducties en reisproducties onder diverse regisseurs, met rollen in stukken als “Who is afraid of Virginia Woolf” tot “Pas de deux”, waarin hij zelfs op spitzen danste.
Muziek
Naast de optredens met toneel, stond Rob als musicus op het podium. In zijn huiskamer hingen en stonden vele gitaren. Daarop spelen bracht hem rust, maar nog meer genoot hij op podia als gitarist of bassist. Hij was onder meer vaak bij Scooter in Leeuwarden. Hij sprong naast de geplande optredens ook regelmatig het podium op als er bekenden speelden op Festivals, onder wie Ramses Shaffy. Soms had hij zijn eigen instrument(en) bij zich, andere keren kreeg hij er een in handen gedrukt. Soms kwam het gitaarspel ook te pas in rollen, bijvoorbeeld bij TOTheater als het masker (rol) Il Capitano. De rol van oude kapitein in Commedia dell’arte, die altijd opschept over zijn zogenaamde veroveringen en avonturen, leek hem op het lijf geschreven, evenals die van Oude geliefde tokkelend op gitaar.
Buitenstaanders
Buitenstaanders die aan de rand van de maatschappij leefden kon hij raak uitbeelden en niet alleen in foto’s ook in zijn spel. Dat was onder meer te zien was in zijn rol van onder meer een gevangene in het stuk “Feest” van Herman Heijermans. Al die facetten, de sport, de muziek, het theater, het leven en zijn kijk als fotograaf en kunstenaar kwamen samen in de serie Straatmuzikanten. In deze tijd waarin zoveel podia waarin anders muziek klinkt de deuren dicht moeten houden vonden wij dit toepasselijke beelden. Muziek is muziek wanneer het kan klinken en kunst kan raken wanneer het gezien wordt.
Foto’s
Foto 1 Rob Roukema: Straatmuzikant
Foto 2 Erven: Rob hakt in graniet, Dokkum, 19 maart 2014
Foto 3 Henk Aartsma: Detail oeuvre-expositie in GBV 2020
Gerhild van Rooij, curator Galerie Bloemrijk Vertrouwen, Aldtsjerk
Cultuurrubriek Te zien in … nr. 86.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
