Tien jaar strijd voor meer duisternis: in Lauwersoog is het licht uit, maar er komt ook nieuw licht bij
LAUWERSOOG – Deze week tien jaar geleden maakten 43 organisaties de afspraak om duisternis in het Waddengebied beter te beschermen. Minder kunstlicht moet ervoor zorgen dat het Wad ’s nachts zo donker mogelijk blijft. Zo schrijft Omrop Fryslân.
Een echt donkere nacht en zo weinig mogelijk kunstlicht zou niet alleen gunstig zijn voor het welzijn van dieren, maar ook voor de mens.
De Waddenprovincies, -eilanden en -gemeenten, Rijkswaterstaat, natuurorganisaties en havens zetten op 29 oktober 2016 hun handtekening onder een intentieverklaring. Het kreeg de naam Dark Sky Werelderfgoed Waddengebied. Doel was om met concrete maatregelen onnodig licht te verminderen en de duisternis in het Waddengebied te behouden.
Ann de Wrede van de Friese Milieu Federatie:
Volgens Ann de Wrede van de Friese Milieu Federatie zijn er sinds die tijd wel degelijk stappen gezet. Op verschillende plekken langs de kust wordt bewuster met verlichting omgegaan. “Ik denk dan bijvoorbeeld aan de haven van Harlingen, of aan de eilanden waar groene lantaarnpalen staan.”
Maar volgens haar kan het nog veel beter. Een van de grootste problemen is de toenemende hoeveelheid bedrijventerreinen. Nieuwe gebouwen, parkeerterreinen, reclame en buitenverlichting betekenen ook nieuwe lichtbronnen.
Meer winst te behalen
Dat er nog winst te behalen is, ziet ook Jorian Moree. Hij is als cultureel geograaf gespecialiseerd in klimaatadaptatie en werkt onder andere voor Circulair Friesland. Hij keek de afgelopen jaren bij verschillende projecten die gericht zijn op het terugbrengen van lichtvervuiling.
Volgens hem spelen gewoonte en gemak een belangrijke rol. Het is gemakkelijker om alle lichten tegelijk aan te zetten dan om dat voor elk gebouw of terrein te doen om te bekijken hoeveel lampen nodig zijn. “Daar is nog wel winst te boeken.”
Tegelijkertijd ziet hij ook dat kleine aanpassingen effect kunnen hebben. Op Vlieland noemt hij het voorbeeld van een lamp die na het vertrek van de boot doorbrandde. “Op dat soort kleine gebieden, waar mensen zelf het gesprek aangaan, worden stappen gezet.”
Garnalenkotter vaart ’s ochtends de haven van Lauwersoog uit
Een van de plekken aan de Waddenzeekust waar ’s nachts veel onnodig licht was te vinden, is Lauwersoog. Dat moest anders, vond onder anderen projectleider Klaas Laansma. Bij een soort inventarisatie werd eerst gekeken hoeveel verlichting er in de haven was.
Een deskundige zette lantaarnpalen, schijnwerpers en verlichte gebouwen op de foto.
Dat leverde opvallende voorbeelden op. Kades waar ’s nachts geen schip lag, stonden vol in het licht. Gebouwen bij de visafslag die al uren dicht waren of restaurants werden ook nog steeds verlicht.
De ondernemers stelden zich ten doel: de totale verlichting van het havengebied in Lauwersoog halveren. Het Masterplan Donkerte was geboren.
Een van de ondernemers die meedeed, is Rieks Gerdes van horecabedrijf Schierzicht. Bij zijn bedrijf werd onder andere de verlichting op de gevel aangepast. Maar Gerdes zag ook binnen verbeteringen.
Verschillende verlichting werd aangepast of dimbaar gemaakt. Op andere plekken werden bewegingssensoren geplaatst, zodat lampen alleen branden als er ook echt iemand in de ruimte is.
De plaats waar het veel donkerder is geworden is op Lauwersoog:
Melkweg zichtbaar
Bij Nacht van de Nacht werkte het werk in Lauwersoog meteen. Rijkswaterstaat en Rederij Wagenborg waren gevraagd om een uur lang zoveel mogelijk verlichting uit te doen. “Toen de bewolking verdween, werd boven Lauwersoog de melkweg zichtbaar,” zegt Klaas Laansma.
“Uit metingen van onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen bleek dat er nu minder licht is.”
‘Tijd voor een nieuw convenant’
Minder licht is niet alleen goed voor mensen die naar de sterren willen kijken. “Kunstlicht kan ook invloed hebben op vogels, vleermuizen, nachtvlinders en zelfs insecten”, zegt Ann de Wrede.
Het tien jaar oude convenant is volgens Jorian Moree toe aan vervanging. “Dat kan ervoor zorgen dat iets goed op de agenda blijft staan en dat mensen het erover hebben.” De Friese Milieu Federatie is voor. “Misschien wordt het wel weer tijd om de boel weer even op te schudden. We zijn er nog niet.”
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.