Wethouder Brinkman over Friese plaatsnamen: “Wy moatte grutsk wêze op it Frysk en it net as in gebrek sjen”
BUITENPOST – Alle dorpen in Achtkarspelen krijgen vanaf 1 januari 2029 in principe een officiële Friese plaatsnaam. De gemeente zet deze Friese namen in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Daardoor komen de Friese namen niet alleen op de plaatsnaamborden te staan, maar worden ze ook officieel gebruikt. De gemeente maakt hiervoor een plan. Alleen bij bijzondere historische of taalkundige redenen kan de gemeente een uitzondering maken. Dat staat in het bestuursakkoord voor 2026-2030. Wethouder Tjibbe Brinkman is enthousiast: “Wy moatte grutsk wêze op it Frysk en it net as in gebrek sjen.”
Het invoeren van de Friese plaatsnamen staat in het bestuursakkoord van Achtkarspelen voor 2026-2030. De gemeente gaat de komende tijd een plan maken voor de invoering. Alleen wanneer er bijzondere historische of taalkundige redenen zijn, kan voor een dorp een uitzondering worden gemaakt.
Voor Surhuisterveen betekent het besluit dat Surhústerfean vanaf 2029 de officiële naam wordt. Buitenpost wordt Bûtenpost, Augustinusga wordt Stynsgea en Kootstertille wordt Koatstertille. Ook Boelensloane, Droegeham, De Harkema, Surhuzum, Twizel en Twizelerheide worden officieel geregistreerd onder hun Friese naam.
“Hjir stride wy al fyftich jier foar”
Volgens wethouder Tjibbe Brinkman is het een langgekoesterde wens om de Friese namen officieel te maken. “Wy hawwe der in geweldich gefoel by. Dit is it rjocht fan de Fryske namme. Hjir stride wy al fyftich jier foar.” Volgens Brinkman krijgen de dorpen daarmee eigenlijk hun eigen naam terug. “It jout in geweldich gefoel dat de namme dy’t it doarp hat, en dy’t ea troch de Nederlânske steat feroare is, no gewoan wer syn eigen namme weromkriget.”
Voor hem gaat de verandering om meer dan alleen de namen op de plaatsnaamborden. “De striid foar it Frysk dy’t wy al sa lang fiere, giet net allinnich oer buordsjes. It giet ek oer it ûnderwiis en it emansipearjen fan it Frysk.” Brinkman vindt dat het Fries ook duidelijk zichtbaar moet zijn in de openbare ruimte. “Wy moatte grutsk wêze op it Frysk en it net as in gebrek sjen. Dat moatte wy ek yn de iepenbiere romte sjen litte.”
Achtkarspelen volgt buurgemeenten
In Achtkarspelen wordt al langer gesproken over Friese plaatsnamen. Bij verschillende dorpen staan nu zowel de Nederlandse als de Friese naam op de plaatsnaamborden. Bij sommige buurtschappen staat alleen de Friese naam. Met het plan volgt Achtkarspelen verschillende buurgemeenten. Tytsjerksteradiel koos in 1989 al voor officiële Friese plaatsnamen. Dantumadiel deed dit in 2009 en Noardeast-Fryslân volgde in 2023.
Brinkman keek daar naar eigen zeggen altijd met enige jaloezie naar. “Dan ryd ik út Twizel wei en dan sjoch ik Kollumersweach, dêr kin it wol. En wy binne sa Frysksinnich. Wêrom dogge wy ússels dan oan dat wy altyd mar dy Nederlânske namme oanhâlde?”
Hij vraagt zich af waarom Achtkarspelen niet eerder dezelfde stap heeft gezet. “Wêrom binne wy net grutsker op ús komôf? Wêrom tinke wy dat allinnich it Nederlânsk goed foar ús is?” Dat het voornemen in het nieuwe bestuursakkoord terechtkwam, noemt Brinkman “echt in hichtepunt”.
Tekst loopt door onder de video
Gemeenteraad heeft het laatste woord
De invoering is nog niet helemaal in beton gegoten. De gemeente gaat eerst een plan uitwerken en uiteindelijk is het aan de gemeenteraad om daar een besluit over te nemen. “De gemeenteried is oan de ein fan de rit de baas”, zegt Brinkman. Bij het maken van het plan wil de gemeente rekening houden met eventuele wensen vanuit de dorpen.
De verandering moet bovendien geleidelijk worden ingevoerd. “It sil ek net sa wêze dat alles yn ien klap om giet. Dat sil stadichoan gean, sadat minsken en ûndernimmers harren dêr rêstich op oanpasse kinne.”
Volgens Brinkman hoeven inwoners niet bang te zijn dat bijvoorbeeld hun post niet meer aankomt. Ook verwacht hij niet dat ondernemers voor grote kosten komen te staan of dat bezoekers de dorpen niet meer kunnen vinden. “Do kinst gewoan Buitenpost of Surhuisterveen yntype en dan komst der ek.”
Mogelijk uitzondering voor Gerkesklooster-Stroobos
Voor Gerkesklooster-Stroobos kan een uitzondering worden gemaakt. Dat heeft te maken met de bijzondere taalkundige situatie en geschiedenis van het dorp. In het bestuursakkoord is daarom ruimte opgenomen om bij historische of taalkundige redenen af te wijken van het uitgangspunt. “Wy moatte ek rekken hâlde mei de taalkundige situaasje yn Achtkarspelen”, zegt Brinkman. De gemeente wil daarom met het dorp in gesprek. “Wy sille it ek oan Gerkeskleaster-Strobos foarlizze. Ik kin my foarstelle dat sy sizze dat se de Nederlânsktalige plaknamme behâlde wolle. Dat is ek gjin probleem.”
Kosten nog niet duidelijk
Hoeveel de verandering uiteindelijk gaat kosten, weet de gemeente nog niet. Volgens Brinkman zal het in ieder geval niet om miljoenen euro’s gaan. “Eins hie it sa wêze moatten dat de Nederlânske steat betellet, want dy hat de nammen ea feroare”, zegt Brinkman. Hij verwacht echter niet dat de gemeente daar op kan rekenen.
Volgens de wethouder kunnen de kosten over een langere periode worden verdeeld. “Op in begrutting fan 110 miljoen sil dit wat kostje, mar it kostet gjin miljoenen. Dy kosten kinst oer tsien jier útsmarre en dan komst op in relatyf lyts bedrach út.”
De precieze kosten moeten nog worden berekend. Brinkman denkt dat mogelijk ook de provincie Fryslân financieel kan bijdragen. Volgens hem hoeft de invoering niet ten koste te gaan van andere gemeentelijke plannen. “Dit wie ús djipste winsk, mar it giet net ten koste fan oare dingen. Wis net!”
Op straat lopen de meningen uiteen
Op straat wordt verschillend gereageerd op het voornemen. Een voorbijganger vindt dat de Friese namen passen bij de streek. “Ik stean der plankgas achter. Wy wenje en libje hjir yn de Fryske Wâlden en dy identiteit moatte wy behâlde.”
Niet iedereen vindt het een goed plan. Een ander kijkt vooral naar de kosten die met de verandering gepaard gaan: “Ik fyn it mar fuortsmiten jild.”
Dit zijn de plaatsnamen
Vanaf 2029 gaat het in principe om de volgende officiële namen:
Augustinusga → Stynsgea
Boelenslaan → Boelensloane
Buitenpost → Bûtenpost
Drogeham → Droegeham
Gerkesklooster-Stroobos → Gerkeskleaster-Strobos, waarbij een uitzondering mogelijk is
Harkema → De Harkema
Kootstertille → Koatstertille
Surhuisterveen → Surhústerfean
Surhuizum → Surhuzum
Twijzel → Twizel
Twijzelerheide → Twizelerheide
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
