Wetterskip Fryslân: “Gaswinning verstoort ons watersysteem”
BURGUM – Gaswinning in Fryslân laat volgens Wetterskip Fryslân duidelijke sporen na in de bodem. De daling van de ondergrond beïnvloedt de waterhuishouding, verzwakt dijken en maakt het werk van het waterschap steeds ingewikkelder. Dat zegt Andreas Hartman, coördinator diepe ondergrond bij het waterschap.
Gaswinning en veenoxidatie
Volgens het waterschap zijn er twee belangrijke oorzaken die de Friese bodem doen zakken: gaswinning en veenoxidatie. Gaswinning zorgt voor daling diep in de ondergrond, doordat gas uit gesteentelagen wordt gehaald. Veenoxidatie is een proces waarbij veen in contact komt met zuurstof en langzaam verdwijnt, wat leidt tot daling van de grond.
“Die twee processen versterken elkaar”, legt Hartman uit. “Daardoor kan het water minder goed weg en krijgen sloten, gemalen en dijken het zwaar.” Wanneer de bodem zakt, verdwijnt er ruimte voor water in sloten en in de grond. Dat vergroot het risico op wateroverlast bij hevige regenval, vooral in het veenweidegebied.
Bekijk hier waar in Fryslân naar gas geboord wordt:
Waterpeilen niet langer verlagen
Het Wetterskip heeft besloten om de slootpeilen niet langer te verlagen als de bodem daalt door gaswinning. “Als we dat wel zouden doen, brengen we het hele watersysteem uit balans”, zegt Hartman. “De grondwaterstand zou dan te ver dalen, met gevolgen voor natuur en landbouw.”
Door die keuze komt het grondwater dichter bij het grondoppervlak te staan. Dat zorgt voor nattere omstandigheden in landbouwgebieden en dorpen. Boeren kunnen last krijgen van drassige percelen die moeilijk te bewerken zijn en in dorpen kan water in tuinen, kelders of kruipruimtes blijven staan. Toch is dit volgens het waterschap een noodzakelijke maatregel om grotere schade aan het Friese watersysteem te voorkomen.
Schade en verantwoordelijkheid
De Commissie Mijnbouwschade stelde in een eerder gesprek met RTV NOF dat het waterschap slecht waterbeheer voert. Dit zou onder andere de oorzaak zijn van de bodemdaling in Fryslân, niet de gaswinning. Volgens de commissie zouden schommelingen in het grondwaterpeil verzakking veroorzaken.
Wetterskip Fryslân heeft dit signaal naar eigen zeggen niet ontvangen van de commissie, maar legt uit dat waterbeheer juist gebonden is aan een zorgvuldig afwegingsproces. Het waterpeil in een gebied wordt vastgelegd in een zogenoemd peilbesluit, waarbij rekening wordt gehouden met verschillende functies: wonen, landbouw en natuur. “Er is niet één ideaal waterpeil”, zegt Hartman. “We zoeken altijd naar een balans die voor zoveel mogelijk functies werkt.” Volgens het waterschap is de bodemdaling niet het gevolg van slecht beheer, maar van diepere oorzaken zoals gaswinning en veenoxidatie, die het hele watersysteem uit evenwicht brengen.
“Het is zelden één oorzaak” – Wetterskip Fryslân
Bodemdaling kan voor huiseigenaren grote gevolgen hebben. Zelfs kleine hoogteverschillen in de bodem kunnen leiden tot blijvende schade aan woningen die kostbaar is om te herstellen. Veel bewoners lijken door de uiteenlopende inzichten van de Commissie Mijnbouwschade en Wetterskip Fryslân bij schade door bodemdaling tussen wal en schip te raken.
“Het is moeilijk om een specifieke schuldige aan te wijzen. Het is zelden één oorzaak”, benadrukt Hartman. “Gaswinning, lage waterpeilen, klimaatverandering en veenoxidatie versterken elkaar.”
Het waterschap spreekt liever van ‘systeemschade’: schade aan sloten, dijken, gemalen en peilbeheer die ontstaat doordat de bodem zakt.
Rechtszaak tegen het ministerie
Wetterskip Fryslân stapte naar de Raad van State met een rechtszaak tegen het ministerie van Klimaat en Groene Groei. De reden is dat het waterschap vindt dat de zorgen over bodemdaling en waterveiligheid te weinig worden meegenomen bij landelijke besluiten over gaswinning, zoals bij het winningsplan voor Tytsjerk
Zorgen over de toekomst
Hoewel de gaswinning in Fryslân kleinschaliger is dan in Groningen en er geen aardbevingen plaatsvinden, noemt het waterschap de gevolgen niet gering. “Bodemdaling is onomkeerbaar”, waarschuwt Hartman. “Het maakt het moeilijker om ons aan te passen aan klimaatverandering en verhoogt de kans op wateroverlast. Uiteindelijk stijgen de kosten voor beheer en onderhoud.”
Oproep aan inwoners
RTV NOF onderzoekt de gevolgen van gaswinning en bodemdaling in Noordoost-Fryslân. Heb jij schade aan je woning of ervaar je verzakking die mogelijk te maken heeft met gaswinning of waterbeheer? Deel je ervaring met de redactie via otto.dejager@rtvnof.nl of stuur een WhatsApp-bericht naar 0511-441202.
Dit artikel is mede mogelijk gemaakt met steun van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek www.svdj.nl.
Stuur je tip, video of foto's naar:
0511-441202 of nieuws@rtvnof.nl.
